Aleja pod Lipami. Od Pałacu do Bramy

Aleja Pod Lipami

Osobiście nie należę do zagorzałych sympatyków biegu przez całą długość Lip, bo nie ma ku temu istotnych powodów, poza zainteresowaniem historią. Od dłuższego czasu, budowy pośrodku ulicy i renowacje fasad przyległych budynków skutecznie psują przyjemność spaceru. Wszędobylskie kolorowe rury, dźwigi, maszyny budowlane i ogrodzenia skutecznie uniemożliwiają dobre fotografowanie. O miodowym zapachu kwitnących lip też można na razie zapomnieć. Taki stan utrzyma się jeszcze przez jakiś czas, ale jest już bliżej upragnionego końca. Na drugą połowę 2020 roku zaplanowano bowiem otwarcie nowego odcinka metra U5.

Nie tylko turyści okazują poirytowanie. Berlińczycy, choć rzadko zapuszczają się w te rejony bez wyraźnej potrzeby, wydają się równie mocno stęsknieni do widoku z czasów, kiedy za pomnikiem Fryderyka II można było bez przeszkód zobaczyć zarys Bramy Brandenburskiej.

Spacerować czy nie spacerować? Oczywiście, że spacerować! Ostatecznie ulica nie jest bardzo długa, ale z oszczędności czasu można wziąć pod uwagę warianty mieszane z korzystaniem ze środków komunikacji miejskiej. Odcinek od przystanku Staatsoper do S+U Brandenburger Tor spokojnie można pokonać autobusem linii nr 100 lub 245.

Kiedy Aleja była poza murami miasta

Początków Alei Pod Lipami należy szukać w drugiej połowie XVI wieku. Wtedy to z polecenia elektora brandenburskiego Jana Jerzego (1525-1598) został wyznaczony trakt, prowadzący od książęcego pałacu do rewiru łowieckiego, położonego na zachód od rezydencji. Tiergarten (niem. zwierzyniec) znajdował się wówczas znacznie bliżej niż dzisiejszy park. Z czasem, kiedy zabudowa nowych założeń miejskich Friedrichswerder (1662) i Dorotheenstadt (1674) się rozrosła, granice rewiru łowieckiego przesuwano coraz bardziej na zachód, do wysokości dzisiejszej Schadowstraße. Krótki odcinek prowadzący od tej ulicy do Bramy Brandenburskiej powstał w XVIII wieku.

Legendarne lipy i co z nich zostało

Pierwsze lipy przy alei posadzono w 1647 roku, ale w nazwie pojawiły się nieco później, bo w 1690 roku (Lindenallee/Aleja Lipowa, od 1734 Unter den Linden/Aleja Pod Lipami). Krótko potem część z nich musiano usunąć na rzecz budowy wielkich fortyfikacji miejskich (1658-1683). Po ich rozbiórce w XVIII wieku, nie przywrócono pierwotnego stanu. Rzędy lip zaczynają się dzisiaj dopiero 300 metrów za Mostem Zamkowym (Schlossbrücke), przy którym Aleja Pod Lipami bierze swój początek.

W 1936 roku wszystkie lipy, zaatakowane przez grzyby, zostały wycięte. W ich miejsce zasadzono jedynie 370 lip srebrzystych, z których jedynie cztery przetrwały drugą wojnę światową. Z okazji zbliżających się igrzysk olimpijskich, których Niemcy były gospodarzem, Aleja Pod Lipami została wówczas ozdobiona wysokimi pylonami ze swastykami, usuniętymi po 1945 roku.

Obecnie, z powodu budowy stacji metra na skrzyżowaniu Unter den Linden/Friedrichstraße, ciąg zasadzonych w 1947 roku lip również został przerwany. Reprezentacyjny bulwar Berlina, a w szczególności jego środkowa i zachodnia część, wciąż ma trudności z powrotem do czasów swojej świetności.

Zabudowa Alei

Zabudowa alei jest dzisiaj tak zróżnicowana, jak zmienna była historia miasta. Reprezentacyjne gmachy, świadczące o potędze Hohenzollernów, znajdują się po wschodniej stronie ulicy. Młodsza, zachodnia część częściej ulegała budowlanym przeobrażeniom.

Najstarszym zachowanym budynkiem jest zlokalizowana pod numerem 2 dawna Zbrojownia (Zeughaus), gdzie dzisiaj znajduje się Niemieckie Muzeum Historyczne. XVIII- i XIX-wieczne budowle dominują we wschodniej części. Dalej wielkomiejskie kamienice z przełomu XIX i XX wieku przeplatają się z enerdowskimi budynkami i nowoczesnymi gmachami, wzniesionymi już po zjednoczeniu Niemiec.

W tej architektonicznej mozaice zdecydowanie wyróżnia się rozmiarem i stylem Ambasada Federacji Rosyjskiej (1949-1952). Zajmuje ona dziesięć dawnych numerów przy ulicy, a fasada stanowi połączenie różnych historycznych stylów, baroku, klasycyzmu, elementów zaczerpniętych z budownictwa egipskiego i bizantyjskiego.

Co zobaczycie przy Alei pod Lipami

  • Stara Komendantura, rekonstrukcja w 2003, obecnie siedziba firmy Bertelsmann (nr 1)
  • Zbrojownia, Niemieckie Muzeum Historyczne (nr 2)
  • Pałac Następców Tronu, Kronprinzenpalais (nr 3)
  • Nowy Odwach, Neue Wache (nr 4)
  • Pałac Księżniczek, Prinzessinnenpalais, dzisiaj Pałac przy Operze (nr 5)
  • Uniwersytet Humboldtów, dawniej Pałac dla Księcia Henryka (nr 6)
  • Opera Państwowa Unter den Linden, Staatsoper (nr 7)
  • Katedra Św. Jadwigi, Sankt-Hedwigs-Kathedrale (Hinter der Katholischen Kirche 3)
  • Królewska Biblioteka, Königliche Bibliothek, obecnie Wydział Prawa Uniwersytetu Humboldtów (Bebelplatz 1)
  • Biblioteka Państwowa w Berlinie, Staatsbibliothek zu Berlin (nr 8)
  • Pomnik konny Fryderyka Wielkiego
  • Stary Pałac, Altes Palais (nr 9)
  • Upper Eastside Berlin (nr 14-16)
  • Dom Szwajcarii, Haus der Schweiz (nr 24)
  • Kaiserhöfe (nr 26-30)
  • Zollernhof, Główne Studio ZDF (nr 36-38)
  • Ambasada Federacji Rosyjskiej, Russische Botschaft (nr 63-65)
  • Budynek Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej, obecnie w budowie (nr 72)
  • Gabinet Figur Woskowych Madame Tussauds (nr 74)
  • Ambasada Węgier, Ungarische Botschaft (nr 76)
  • Hotel Adlon (nr 77)

Aleja Pod Lipami (Unter den Linden)

Adres: Unter den Linden, 10117 Berlin-Mitte
Tablice informacyjne: tak (niem. i ang.)

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? Na pieszo przejście 1,5-kilometrowego odcinka bez dłuższych przystanków zajmie około 25 minut. Po drodze są liczne światła, a czasem trzeba ominąć budowy rezygnując z traktu dla pieszych pośrodku ulicy.
Zakupy, gastronomia: bezpośrednio przy ulicy nie ma większego centrum handlowego. Część handlowo-gastronomiczna zaczyna się w okolicy skrzyżowania Friedrichstraße i Unter den Linden. Partery gmachów zajmują głównie salony wystawowe, sklepy z pamiątkami, galerie z ekskluzywnymi produktami, kawiarnie i restauracje. Dobre miejsce na zakup pamiątek to bardzo obszerny sklep Berlin Store (Unter den Linden 41a).

Dojazd

S-Bahn: S1, S2, S25, S26 (Brandenburger Tor)
U-Bahn: U55 (Brandenburger Tor)
Bus: 100, 245 (Staatsoper, Unter den Linden/Friedrichstraße lub S+U Brandenburger Tor)

Źródła:
De Bruyn Günter, Unter den Linden, Siedler, Berlin 2002
Bohne Carl-Georg/Schmidt Werner, Unter den Linden. Ein Spaziergang von Haus zu Haus, Haude & Spener, Berlin 2000
Löschburg Winfried, Unter den Linden. Gesichter und Geschichten einer berühmter Strasse, Der Morgen, Berlin 1973

Więcej na podobny temat?

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.