Międzynarodowy Dzień Muzeów w Berlinie

Brzmi ładnie, a z czym to się je? Zwłaszcza w mieście, w którym wydatki na kulturę obcięto tak radykalnie i nadal się tnie? Czy w tym dniu, przypadającym w 2025 roku na niedzielę (18 maja), wstępy do muzeów są bezpłatne?

Otóż tak. Ale tylko do kilku. Prawdę mówiąc, jest z tym trochę zamieszania, bo na oficjalnej stronie Niemieckiego Związku Muzeów nie ma zebranych wszystkich akcji z tego dnia. Trzeba szukać na własną rękę, do czego zresztą przeglądający są zachęcani. Czyli tak: jeśli 18 maja jesteś w Berlinie i chciał(a)byś odwiedzić któreś muzeum, to wejdź na stronę placówki i wyszukaj tam info, czy coś się będzie działo. Prościzna.

Tyle, że info o Międzynarodowym Dniu Muzeów wcale nie musi być na głównej stronie. Trzeba patrzeć głębiej, w kalendarz (Kalender) lub imprezy (Veranstaltungen). A te, dość często aktualizowane są tylko po niemiecku. Jeśli jednak już dokopiesz się do danego dnia, to szukaj hasła „Eintritt frei”. Gwarancji na to rozwiązanie też nie daję, bo może się okazać, że wstęp wolny jest na jakiś wykład, albo imprezę na wolnym powietrzu przed muzeum.

Do których muzeów wstęp bezpłatny?

Zgodnie z obyczajem blogowego nudziarza i wytycznych SEO tutaj powinien być długaśny akapit, o tym co to jest za dzień, kto go ustanowił, po co się go obchodzi i tak dalej, bla, bla, bla…

Ja jednak przejdę od razu do rzeczy i wymienię muzea, które tego dnia mają wstęp wolny. Bo przecież o to chodzi, prawda? To nie będą jednak absolutnie wszystkie muzea, bo nie jestem w stanie wejść na stronę każdej z ponad 150 placówek. Zostawiam jednak okienko w komentarzach, jeśli interesuje Cię konkretny obiekt, pytaj. Jak będę miała czas, poszukam i odpowiem.

1. Niemieckie Muzeum Techniki (Deutsches TechnikMuseum)
2. Muzeum Przyrodnicze (Museum für Naturkunde)
3. Niemieckie Muzeum Historii (tylko wystawy czasowe, Deutsches Historisches Museum)
4. Wystawa „Mythos Germania”
5. Cytadela w Spandau

A co poza tym?

Poza tym w muzeach naprawdę sporo się dzieje. Obawiam się jednak, że znakomita część tych akcji to oprowadzania, warsztaty, odczyty itp. w języku niemieckim.

Warto spojrzeć na program w pałacach i ogrodach Fundacji Pruskie Pałace i Ogrody Berlin-Brandenburgia (również Poczdam), bo jest tam sporo mini-koncertów, wywózka egzotycznych roślin z oranżerii do parków (Neuer Garten, Poczdam), i specjalne otwarcie wież pałacu Orangerieschloss w Poczdamie. Więcej szczegółów.

W państwowych muzeach w Berlinie, do których zaliczają się między innymi Stara Galeria Narodowa, Nowe Muzeum czy Galeria Malarstwa na ten dzień też nie ma szczególnych planów, ale… w weekend 30.05-01.06.25 rozpoczyna się wielkie świętowanie 200-lecia Wyspy Muzeów. I przez ten czas wszystkie muzea na Wyspie Muzeów + Panorama Pergamonu będą dostępne za bilet dzienny, kosztujący jedynie 14€. Co jest na co dzień regularną ceną do jednego obiektu. Zanim jednak wpadniesz w zachwyt nad tą niezwykle szczodrą ofertą, dam tylko po cichu znać, że bilet jednodniowy na Wyspę Muzeów w inne dni kosztuje 25€. Na dodatek zwiedzić wszystko w ciągu jednego dnia to prawdziwe wyzwanie. Ale informuję, bo jest taniej, i więcej w programie niż zazwyczaj. Na imprezy, performance i inne takie na zewnątrz wstęp jest bezpłatny. Bilety są już w sprzedaży i wciąż są (stan na dzień 09.05.25), więc przemyśl ofertę, jeśli wybierasz się do Berlina w weekend na przełomie maja i czerwca.

Jeśli chodzi o Miejskie Muzea Berlina (Stadtmuseum Berlin) to również nie widzę specjalnej oferty na Międzynarodowy Dzień Muzeów. Pamiętaj, że jest to dzień obchodzony na całym świecie, więc sprawdź program muzeów koło siebie. Ja mam jedynie wykład w Muzeum Hangeul w Seulu o nowych wyzwaniach językowych, jakie pojawiają się wraz z rozwojem AI. Po koreańsku….

Międzynarodowy Dzień Muzeów

Dla formalności

Międzynarodowy Dzień Muzeów obchodzony jest co roku 18 maja z inicjatywy Międzynarodowej Rady Muzeów (ICOM). W 2025 roku wydarzenie odbędzie się pod hasłem „Przyszłość muzeów w dynamicznie zmieniających się społecznościach”, które zachęca do refleksji nad rolą muzeów w świecie pełnym wyzwań i transformacji. W Niemczech w inicjatywie uczestniczy ponad 7 100 muzeów, co czyni to święto wyjątkową okazją do kulturalnych odkryć.

Wyspa Muzeów w Berlinie. Okrągły jubileusz w 2025 roku

Wyspa Muzeów w Berlinie powinna być znana każdemu miłośnikowi sztuki. Któż bowiem nie słyszał o Ołtarzu Pergamońskim czy popiersiu królowej Nefretete. Przyznam, że kiedy dowiedziałam się o planowanym jubileuszu, nie od razu skojarzyłam, od którego to wydarzenia został on wyznaczony. Setki razy, stojąc przed fasadą Starego Muzeum, pierwszym wybudowanym w Berlinie, opowiadałam o jego otwarciu w 1830 roku. Baaa, grupom szkolnym kazałam wyliczać datę zapisaną rzymskimi znakami, widoczną w inskrypcji na fasadzie (1828). Ale skąd 1825?

Otóż 9 lipca 1825 roku położono kamień węgielny pod budowę pierwszego, publicznego muzeum sztuki w stolicy Prus. Takie istniały już w Paryżu, Lizbonie i Londynie. Berlin nie chciał być gorszy.

Z ciekawości spojrzałam do kronik miasta, czy w 1925 roku odbywały się jakieś uroczystości i wygląda na to, że decydenci, naukowcy czy artyści byli jednak zajęci czymś innym. Oto 9 lipca 1925 roku Albert Einstein przedstawił Berlińskiej Akademii pracę pt. „Jednolita teoria pola grawitacji i elektryczności”. Kilka dni wcześniej w Pruskiej Akademii Nauk chemik Otto Hahn wygłosił mowę z okazji przyjęcia do owej instytucji. W 1938 roku, wraz z Fritz’em Strassmannem przeprowadzi on pierwszą reakcję rozszczepienia atomu. A wracając do lipca 1925 roku, to właśnie wtedy oficjalnie nakazano zakładać psom kagańce.

Tak jak przypuszczałam, 100. rocznicę powstania berlińskich muzeów obchodzono w 1930 roku. 1 sierpnia w oranżerii pałacu Charlottenburg otworzono na nowo muzeum poświęcone twórczości rzeźbiarza Daniela Raucha. Znacznie ważniejszym wydarzeniem było jednak otwarcie nowego gmachu Muzeum Pergamonu. Tego, które stoi do dzisiaj i jest aktualnie w remoncie. Miało to miejsce 2 października.

I tak właśnie zamierza świętować Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego (Stiftung Preußischer Kulturbesitz), która zarządza m.in. Państwowymi Muzeami w Berlinie. Przez 5 lat, począwszy od tego roku.

Pięć to również liczba muzeów wchodzących w skład kompleksu Wyspa Muzeów, dlatego każde z nich dostanie co roku swoją własną prezentację.

Wystawy w 2025 roku

Trzy duże wystawy specjalne zostaną otwarte w 2025 roku, pierwszym z pięciu lat jubileuszowych. Wystawa „Grundstein Antike. Berlins erstes Museum” (dosł. „Kamień węgielny antyku. Pierwsze muzeum Berlina”) prowadzi bezpośrednio do początków powstania Wyspy Muzeów. Ekspozycja ukazuje architekturę i historię Starego Muzeum jako rdzenia dzisiejszej kolekcji antycznej oraz wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO kompleksu Wyspy Muzeów.

W 2025 roku wystawa „Mythen in Stein. Göbeklitepe und die Welt der letzten Jäger” („Mity w kamieniu. Göbeklitepe i świat ostatnich myśliwych”) zabierze zwiedzających w podróż do stanowiska archeologicznego Göbeklitepe w południowo-wschodniej Turcji, również wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Z kolei wystawa „Goya – Monet – Degas – Bonnard – Grosse. Die Scharf Collection” w Starej Galerii Narodowej po raz pierwszy w pełnym zakresie zaprezentuje niemiecką prywatną kolekcję francuskiej sztuki XIX i XX wieku oraz współczesnej sztuki międzynarodowej.

Ponadto planowana jest spektakularna prezentacja archeologicznych eksponatów z Włoch i Rumunii. Więcej szczegółów dotyczących programu zostanie opublikowanych w pierwszym kwartale 2025 roku.

Źródła:
Informacje Prasowe Stiftung Preußischer Kulturbesitz

Nie lubię muzeów

Nawet jeśli ktoś nie przepada za muzeami, polecam obejrzeć cały kompleks z zewnątrz. Szczególnie urokliwe są kolumnady przy Starej Galerii Narodowej, których gruntowny remont zakończył się w zeszłym roku. To jedno z mniej znanych miejsc w Berlinie, w którym instagramowe i tik-tokowe (tylko bez szaleństw) fotki oraz nagrania wyjdą spektakularnie.

Nie jest jeszcze znany termin, ale pod kolumnadę powróci wyjątkowy bar z odświeżającymi napojami i programem powstałym przy współpracy z portalem VisitBerlin. Jeśli będzie to tak, jak w zeszłym roku, to w sierpniu od czwartku do niedzieli w godzinach 16.00-22.00 (niedziela do 20.00) będzie można się rozsiąść na leżakach z drinkiem w ręku. A w każdy czwartek dodatkowo coś z kultury (najczęściej odczyty) i po 18.30 muzyka z DJ-em. Wstęp do Kolonnaden-Bar wolny.

Ponadto zapowiadane są Noce Filmowe z UFA (klasyki kina) na świeżym powietrzu, koncerty i wystawy pod gołym niebem.

Ołtarz Pergamonu dostępny od 2027 roku

I jeszcze coś, z czego może nie wszyscy zdają sobie sprawę. Pamiętam bowiem, jaka „rozpacz” podsycana przez media clickbajtami, została rozpętana przy zamknięciu ostatniego fragmentu Muzeum Pergamonu. Krzykliwe tytuły lamentowały o nadchodzącej, wieloletniej niedostępności najsłynniejszego muzealnego obiektu w Berlinie, co mogło budzić pewien smutek, zważywszy na podawaną datę otwarcia – w 1937 roku.

Mało kto zauważał wówczas trzeźwo, że tak jak muzeum było zamykane etapami, tak będzie też następować jego ponowne otwarcie. A fragment z Ołtarzem Pergamonu będzie dostępny już w 2027 roku i odwiedzający będą do niego przechodzić przez wspomnianą kolumnadę. Swoją drogą, do Muzeum Pergamonu wchodziłam już tyloma różnymi drogami, że jeszcze tylko takiej przez dach mi brakuje…

Byliście w Muzeum Pergamońskim?

Muzea w Berlinie otwarte w poniedziałki

Jeśli Twój pobyt w Berlinie wypada akurat w poniedziałek, a masz ochotę wejść gdzieś do środka… nic straconego. Mit „zamkniętych muzeów” w poniedziałki już dawno stracił na sile. Stolica Niemiec jest dużym i różnorodnym miastem. Wystawy, muzea i atrakcje turystyczne są zarządzane przez różne podmioty i nie ma już problemu, by w deszczowy (lub upalny!) poniedziałek poszukać schronienia pod dachem czy we wnętrzach z klimatyzacją.

„Zamknięte poniedziałki” dotyczą jednak wszystkich placówek muzeów państwowych (a zatem takie klasyki jak galerie narodowe, Muzeum Egipskie czy Pergamon). Wyjątkiem są dwa muzea w Forum Humboldtów, czyli Muzeum Etnologiczne oraz Muzeum Sztuki Azji.

W poniedziałki zamknięte są również pałace i pomniejsze obiekty podlegające Fundacji Pruskie Pałace i Ogrody Berlin-Brandenburgia. Nie ma jednak problemów, by pospacerować sobie po dawnych, królewskich ogrodach. Chociaż wpis dotyczy Berlina, to dodam od razu wskazówkę, że jeśli bardzo chciał(a)byś doświadczyć „pruskiego blasku i splendoru” w oryginale, to w Poczdamie otwarty jest Nowy Pałac.

Fundacja Muzea Miejskie (uwaga, nazwa myląca, obejmuje kilka regionalnych muzeów historycznych) również część swoich placówek ma zamknięte w poniedziałki. Otwarte jest natomiast, moim zdaniem całkiem interesujące, muzeum w Kościele Św. Mikołaja (Muzeum Nikolaikirche).

Blauer Montag

„Zamknięte, niepracujące poniedziałki” to nie jest wymysł współczesnych czasów. Jest to jednak historia na inny wpis, a nawet blog (zapraszam na mój Viator Polonicus). Zwyczaj związany jest z różnymi branżami. W muzealnictwie, poniedziałek pozostawał wolny po weekendzie, kiedy to liczba odwiedzających, warsztatów czy oprowadzań zazwyczaj była wyższa.

Obecnie, jeśli muzea są czynne przez cały tydzień, poniedziałek nadal pozostaje najczęściej wybieranym dniem wolnym. Warto jednak sprawdzać dni otwarcia na oficjalnych stronach. W popularnych miejscowościach, by nie zostawiać turystów na lodzie, stosuje się dywersyfikację. Tak jest na przykład w Weimarze, gdzie w poniedziałki można zwiedzać miejsca związane ze szkołą Bauhaus i moderną, a we wtorki z literacką klasyką Goethego, Schillera i spółki.

I jeszcze jedno, jeśli na poniedziałek w danym landzie przypada dzień ustawowo wolny od pracy, to muzea pozostają zazwyczaj otwarte. Jest logiczne, że to właśnie w święta czy przedłużane weekendy ludzie chcą zwiedzać więcej. Te specjalne dni otwarcia (i zamknięcia) znajdziesz na stronach pod hasłami Sonderöffnungszeiten lub Feiertagsregelungen, itp. Przykładowo placówki Państwowych Muzeów w Berlinie są czynne każdego dnia od Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego tak jak w niedzielę (2023).

Berlińskie muzea w poniedziałki

Jak się okazuje, w Berlinie jest całkiem sporo muzeów czynnych w poniedziałki. Poniższa lista jest moim wyborem i ułożyłam ją według popularności oraz atrakcyjności. Symbol euro oznacza wstęp płatny. Do pełnej listy na oficjalnej stronie miasta prowadzi link na dole.

1. Mauermuseum – Haus am Checkpoint Charlie € (Muzeum Muru)
2. Jüdisches Museum (Muzeum Żydowskie)
3. Humboldt Forum, częściowo € (Forum Humboldtów)
4. Zitadelle Berlin € (Cytadela w Spandau)
5. Museum Nikolaikirche € (Nikolaikirche – muzeum o początkach miasta)
6. DDR Museum – Geschichte zum Anfassen € (Muzeum NRD)
7. Stasi-Museum € (Muzeum Stasi)
8. The Wall Museum East Side Gallery € (Muzeum Muru przy East side Gallery)
9. Berlinische Galerie € (Galeria Berlińska)
10. Werkbundarchiv – Museum der Dinge € (Muzeum Przedmiotów)
11. Futurium (Jak będzie wyglądała przyszłość)
12. Trabi Museum Berlin € (Muzeum Trabanta)
13. Deutsches Spionagemuseum € (Niemieckie Muzeum Szpiegostwa)
14. Berlin Story Museum € (Muzeum w dawnym bunkrze, historia miasta)
15. Deutschlandmuseum € (Muzeum o Niemczech)
16. Haus der Wannsee Konferenz (Dom Konferencji w Wannsee)
17. Gropius-Bau € (wystawy czasowe)
18. Brücke Museum € (muzeum sztuki, grupa Brücke)
19. Käthe-Kollwitz-Museum € (muzeum sztuki poświęcone artystce)
20. Kunsthaus Dahlem € (wystawy czasowe w dawnym atelier)
21. Liebermann-Villa € (muzeum w domu malarza Maxa Liebermanna)

Spis muzeów otwartych w poniedziałki (aczkolwiek też zawierający nieścisłości) znajdziesz na stronie agencji marketingowej Berlina Visit Berlin

Forum Humboldtów (Humboldt Forum) to pałac czy co?

Gmach Forum Humboldtów – jak go podejść?

W zależności od tego, z której strony zbliżasz się do tego ogromnego gmachu, wrażenia będą zupełnie inne. Polecam moją klasyczną trasę spacerową, która zaczyna się na Placu Aleksandra i prowadzi przez kolebkę Berlina – Nikolaiviertel (Dzielnicę św. Mikołaja). Jeśli idziesz tą trasą po raz pierwszy i wcześniej nie odwiedziłaś/eś Wyspy Muzeów czy katedry, efekt „wow” masz gwarantowany.

O co chodzi? Gdy wychodzisz z Dzielnicy św. Mikołaja wzdłuż Szprewy i docierasz do Mostu Ratuszowego (Rathausbrücke), napotkasz intrygujący widok: południowa historyczna fasada pałacu sąsiaduje z nowoczesnym elementem. Rzeczywiście, tylko trzy zewnętrzne fasady pałacowej bryły są rekonstrukcją, natomiast fasada od strony rzeki jest prosta i pozbawiona ozdób. Skąd taka decyzja architekta? W przedwojennym pałacu, w wyniku licznych dobudówek i przeróbek, ta strona była architektonicznie bardzo zróżnicowana, a jej odtworzenie byłoby kosztowne. Architekt chciał też podkreślić, że nie chodzi o rekonstrukcję oryginalnego pałacu, lecz o współczesną, funkcjonalną budowlę w historycznych ramach.

Nowoczesna fasada doskonale sprawdza się jako tło do iluminacji, filmów czy podświetlanych napisów, które mogą pojawiać się z okazji ważnych rocznic lub podczas Festiwalu Świateł w Berlinie.

Pasażem czy przez dziedziniec?

Aby wejść do środka Forum Humboldtów, wybierz portal nr 2, czyli ten pośrodku fasady. To wejście znajduje się naprzeciwko wylotu ulicy Breite Straße. Przechodząc przez pasaż, który jest otwarty całą dobę, z pewnością zauważysz wiele drzwi po drodze, ale poczekaj z ich otwieraniem. Przejdź spokojnie do końca, by podziwiać, jak nagle wyłaniają się zabytkowa katedra, Stare Muzeum i zabudowa Alei Pod Lipami po drugiej stronie.

Teraz, skręcając w prawo, wróć na wewnętrzny dziedziniec przez portal nr 5. Pod jego sklepieniem znajduje się punkt informacji turystycznej, prowadzony przez Stowarzyszenie Wspierające Berliński Pałac. Oprócz pamiątek i pocztówek, można tam pobrać przydatne plany całego forum oraz mapę tzw. „śladów” (o których napisałam niżej). Mapy są dostępne w języku niemieckim i angielskim.

Dodatkowo, znajdziesz tutaj fascynujący model fragmentu miasta, ukazujący, jak pałac miejski i okoliczna zabudowa wyglądały około 1900 roku. Absolutnie warto go zobaczyć!

Dziedziniec Schlütera (Schlüterhof)

Pierwszy zamek w Berlinie wzniesiono w połowie XV wieku, a sto lat później przebudowano go w stylu renesansowym. Największe zmiany nastąpiły po koronacji brandenburskiego księcia-elektora na króla w Prusach. Stało się to w 1701 roku. Tym samym otoczenie musiało dorównać nowemu statusowi władcy. Rozbudową pałacu zajął się najwybitniejszy architekt północnoniemieckiego baroku, Andreas Schlüter. Był on odpowiedzialny nie tylko za plany, ale również, jako rzeźbiarz, za wygląd fasad, bogatą ornamentykę oraz wnętrza reprezentacyjnych sal. Dziedziniec jego imienia (Schlüterhof) został w dużej części wiernie zrekonstruowany.

Taras widokowy na dachu

Jeśli planujesz zobaczyć Forum Humboldtów tylko z zewnątrz, warto rozważyć wizytę na tarasie widokowym. Wstęp kosztuje 3 € (ulgowy 1,5 €,  wstęp wolny dla osób poniżej 19 roku życia, tzn. takich, które nie obchodziły jeszcze swoich 19 urodzin). Wskazany jest wcześniejszy zakup biletu online. Można też nabyć go w kasie, która znajduje się w foyer w zachodniej części gmachu, pod kopułą.

Chociaż wysokość tarasu to zaledwie 30 metrów, widoki są całkiem przyzwoite. Zobaczyć można Wyspę Muzeów, → Katedrę Berlińską, → Wieżę Telewizyjną, → Aleję pod Lipami, rzekę Sprewę oraz charakterystyczne landmarki w oddali.

Na dachu mieści się restauracja Baret, która oferuje raczej droższe menu. Kawa i herbata kosztują 5-6 €, piwo (0,4 l) 6 €, a dania główne 20-40 €. By skorzystać z restauracji również należy mieć bilet. Toalety są dostępne bezpłatnie w całym gmachu.

Taras jest otwarty codziennie oprócz wtorków,  w niedziele, poniedziałki, środy i czwartki od 10.30 do 18.30, a piątki i soboty do 20.00. Może być czasowo zamknięty z powodu złych warunków pogodowych. Wjazd na taras odbywa się windą bezpośrednio z foyer, bez pośrednich przystanków. Szukaj oznaczenia „Dachterasse” lub „Rooftop Terrace”; przy wejściu znajduje się obsługa. Na górze można zobaczyć stałe i czasowe instalacje artystyczne. Wizyta, wraz z wjazdem, zazwyczaj zajmie Ci około 30 minut, chyba że jesteś pasjonatem fotografii.

Rezerwacja biletu na okienko czasowe

Humboldt Forum. Co jest w środku?

Ojej, tego punktu obawiałam się najbardziej – wewnętrzna część Forum Humboldtów oferuje mnóstwo do zobaczenia i odkrywania. A przedstawiam jedynie stałe ekspozycje. W przyszłości przybliżę szczegółowo obszerniejsze wystawy w osobnych postach.

Podobnie osobno chciałabym przedstawić fascynujące historie związane z budowlami, które znajdowały się tu wcześniej – czyli oryginalnym pałacem miejskim oraz socjalistycznym Pałacem Republiki. Również sama budowa obecnego gmachu zasługuje na osobny opis, zwłaszcza że śledziłam ją od początku. Uczestniczyłam w każdym Dniu Otwartej Budowy, a przez kilka lat na placu znajdował się pawilon informacyjny Humboldt-Box, o którym napisałam więcej w dziale „Było, minęło”. Zachęcam do zapoznania się z tym materiałem, ponieważ zamieściłam tam wiele zdjęć z okresu budowy.

Historia miejsca – ślady

Wystawa „Ślady” (Spuren) to niezwykle interesująca ekspozycja, której elementy rozsiane są po całym Forum Humboldtów. Znajdziesz je nie tylko w holach i na korytarzach, ale także na wystawach, w muzeach, a nawet w restauracjach. Aby ułatwić sobie ich odnalezienie, warto pobrać broszurę „Geschichte des Ortes” w informacji turystycznej.

Eksponaty związane są z historią miejsca – począwszy od czasów, gdy był to pałac królów i cesarzy, przez powojenne ruiny, aż po Pałac Republiki, który był siedzibą fasadowego parlamentu Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Wystawa składa się z 35 „Śladów”, a ich lokalizacje rozpoznasz po charakterystycznych stelażach z przymocowanymi gablotami.

Osobiście uważam pomysł na tę wystawę za fantastyczny, ponieważ wybrane obiekty są jednocześnie zwyczajne i niezwyczajne. Nie zawsze muszą to być eksponaty chronione za milionem zabezpieczeń, by oddziaływać na wyobraźnię.

Przykłady? Znajdziesz tu na przykład oparcie tronu królowej Elżbiety Krystyny, żony Fryderyka II, czy brukowane kocie łby, którymi wyłożony był dziedziniec Eosandra. Możesz też zobaczyć parę garów z zamkowych kuchni albo skrzynie, w które ostatni cesarz Niemiec, Wilhelm II, pakował się (choć zapewne nie osobiście) przed podróżą na wygnanie do Holandii.

Z Pałacu Republiki (1976–2008) można zobaczyć podświetlane drogowskazy, ozdobne reliefy, a nawet kubek na lody z kultowego baru mlecznego. Jest też wielki fragment plandeki z malunkiem fasad pałacu, rozwieszony na 30-metrowych stelażach. Ta instalacja, wystawiona w latach 1993–1994 jako atrapa zamku, wzbudziła liczne dyskusje na temat możliwej odbudowy miejskiego pałacu.

Zamkowe Piwnice (Schlosskeller)

Nie będę ukrywać, że dla mnie to jedna z najciekawszych wystaw w Forum Humboldtów. Znajdziesz tu oryginalne fragmenty zamkowych piwnic, które przetrwały próbę czasu i uniknęły totalnego zniszczenia. Pałac został wysadzony w powietrze przez władze enerdowskie w latach 50. XX wieku.

Wystawa obejmuje mury sięgające średniowiecza oraz techniczne udogodnienia z późniejszych wieków. Eksponaty oddają ducha minionych czasów, opowiadając historie mnichów składających beczki, kuchennych dziewek obierających drób, czy straży pałacowej ucinającej sobie drzemkę.

Zanim przystąpiono do budowy nowego gmachu, piwniczne labirynty były przez pewien czas widoczne z ulicy, a w ich wnętrzu prowadzono intensywne prace archeologiczne.

Wstęp na tę wystawę jest bezpłatny i nie wymaga wcześniejszej rezerwacji.

Sala Rzeźb (Skulpturensaal)

Panorama Video

W tej części znajduje się ogromna sala z imponującym ekranem o długości 27 metrów. Na ekranie wyświetlana jest fascynująca animacja, która w skrócie przedstawia 800 lat historii Berlina. Animacja obejmuje powstanie miasta, budowę zamku, jego późniejsze losy i rozbudowy, rozmiar zniszczeń po wojnie, budowę Pałacu Republiki oraz jego rozbiórkę i najnowsze wydarzenia związane z Forum Humboldtów.

Prezentacja trwa 14 minut i najlepiej oglądać ją z miejsc położonych pośrodku sali, chociaż nie ma ich tam zbyt wiele.

Wstęp bezpłatny i nie trzeba wcześniejszej rezerwacji.

Humboldt Labor

Jednym z użytkowników gmachu jest pobliski Uniwersytet Humboldtów. W tym „laboratorium” organizowane są interaktywne wystawy. Po kilku latach przyszła pora na zmianę. Od 10 października 2025 roku będzie można obejrzeć prezentację „On Water. WasserWissen in Berlin”.

Zapowiedź z oficjalnej strony

Wystawa On Water. WasserWissen in Berlin prezentuje projekty badawcze, które zajmują się wodą z najróżniejszych punktów widzenia. Wszystkie próbują uczyć się od jej właściwości – od obiegu, zdolności do adaptacji i siły łączenia – aby znaleźć rozwiązania dla przyszłości. Pogłębione refleksje nad relacją człowieka i wody oferuje ścieżka dźwiękowa: naukowcy opowiadają w niej, dlaczego warto wsłuchiwać się w wodę – bo wie więcej, niż nam się wydaje.

Wstęp jest bezpłatny ale wymaga wcześniejszej rezerwacji. Wykonasz ją na miejscu w kasie lub na oficjalnej stronie Forum Humboldtów (link poniżej).

Wejrzenia. Bracia Humboldt (Einblicke. Die Brüder Humboldt)

Na klatce schodowej Forum Humboldtów, w niszach okiennych, znajdują się informacje przybliżające sylwetki Wilhelma i Aleksandra Humboldtów. Co ciekawe, grafiki te można dostrzec także z pasażu.

Wilhelm von Humboldt (1767-1835) był filozofem, językoznawcą i politykiem, a jako minister do spraw edukacji w Prusach, odegrał kluczową rolę w reformie systemu szkolnictwa. Jego najważniejszym osiągnięciem była praca na rzecz założenia pierwszego uniwersytetu w Berlinie (1810, aktualnie Uniwersytet Humboldtów). Wilhelm był orędownikiem idei edukacji dostępnej dla każdego, niezależnie od płci, statusu społecznego, majątku czy wyznania. Warto jednak zaznaczyć, że kobiety mogły wstępować na uniwersytety w Prusach dopiero sto lat później.

Aleksander von Humboldt (1769-1859) jest uznawany za „ojca współczesnej geografii” i często uchodzi za ostatniego „człowieka renesansu”. Podczas swoich podróży po Ameryce Środkowej i Południowej badał zjawiska z dziedziny astronomii, meteorologii, magnetyzmu ziemskiego, botaniki, zoologii, geografii i geologii. Aleksander przywiózł do Europy tysiące gatunków roślin, z których wiele było zupełnie nowych na naszym kontynencie. Jego dorobek naukowy jest ogromny, a na szczególną uwagę zasługują 34-tomowe opisy podróży po obu Amerykach.

Dostęp bezpłatny, nie trzeba wcześniejszej rezerwacji.

Berlin Global

Berlin Global to  jedna z płatnych wystaw stałych w Humboldt Forum. Ekspozycja przedstawia powiązania Berlina z resztą świata, pokazując, jak wydarzenia w stolicy Niemiec wpływały na globalne procesy, a także jak „przybysze ze świata” odnajdowali się w Berlinie. To nowoczesna, interaktywna i multimedialna wystawa, która zajmuje pół piętra. Zdecydowanie zasługuje na odrębny wpis.

BERLIN GLOBAL
Godziny otwarcia: śr-pn. 10.30-18.30
Wstęp: 9€, bezpłatnie do 18 lat (zalecana wcześniejsza rezerwacja okienka czasowego)
Bilety kombi: 5 wystaw za 14€ (7€) bilet jednodniowy lub dwudniowy za 18€ (9€)

Muzeum Etnologiczne i Muzeum Sztuki Azjatyckiej

Ostatnie wystawy, które otwarto w Forum Humboldtów we wrześniu 2022 roku, to ekspozycje prezentujące zbiory etnologiczne z różnych zakątków świata.

Początki tych kolekcji sięgają czasów pruskich królów, którzy nabywali lub otrzymywali egzotyczne artefakty jako prezenty. W XIX wieku zbiory zostały przeniesione z królewskich komnat do nowo wzniesionych muzeów, udostępniając je szerszej publiczności. Szybko okazało się jednak, że gmachy na dzisiejszej Wyspie Muzeów były zbyt małe, aby pomieścić całą kolekcję. Dlatego też dla etnologii wybudowano osobny budynek w pobliżu Placu Poczdamskiego. Po wojnie ruiny tego gmachu rozebrano, a zbiory rozdzielono. Część przekazano do muzeum etnologicznego w Lipsku, a dla reszty, która pozostała w Berlinie Zachodnim, wzniesiono nowy kompleks w Dahlem.

Być może niektórzy z Was mieli okazję zobaczyć te zbiory właśnie tam, podobnie jak ja. W 2017 roku muzea w Dahlem zamknięto, a zbiory zaczęto przygotowywać do przeprowadzki do śródmieścia Berlina. W Forum Humboldtów kolekcje te zajmują teraz drugie i trzecie piętro, a całość liczy ponad 20 000 obiektów.

Muzeum Etnologiczne (Ethnologisches Museum)

W Muzeum Etnologicznym można zobaczyć dzieła sztuki, ale także przedmioty codziennego użytku, łodzie oraz domy z Afryki, obu Ameryk i Oceanii. Organizowanie tej wystawy na nowo wzbudziło dyskusje na temat traktowania zrabowanych skarbów z okresu kolonializmu. Przykładem tego jest zwrot przez Niemcy dzieł sztuki z okresu Królestwa Beninu do Nigerii. W dwóch salach można zobaczyć 40 rzeźb, które pozostawiono jako wypożyczenia, a tuż obok prezentowana jest sztuka współczesnej Nigerii.

Muzeum Sztuki Azjatyckiej (Museum für Asiatische Kunst)

W Muzeum Sztuki Azjatyckiej znajdziemy wiele eksponatów z krajów Dalekiej Azji, przede wszystkim z Chin i Japonii, wraz z niewielką kolekcją ceramiki z Korei. Są tu także liczne malowidła ścienne, obrazy, rzeźby z buddyjskich ośrodków kultu w centralnej i wschodniej Azji, indyjskie wizerunki bogów oraz bogactwo świata islamskiego.

Godziny otwarcia: śr-pn. 10.30-18.30
Bilety kombi: 5 wystaw za 14€ (7€) bilet jednodniowy lub dwudniowy za 18€ (9€)

Forum Humboldtów (Humboldt Forum)

Tematyka: historia Berlina, etnologia, sztuka azjatycka, Hohenzollernowie, punkt widokowy
Adres: Schloßplatz, 10178 Berlin
Telefon: +49 30 99 211 89 89 (pn.-sb. 12.00-18.00)
Www: www.humboldtforum.org
Godziny otwarcia: śr.-pn. 10.30-18.30 wtorki zamknięte, pasaż i Dziedziniec Schlütera dostępne przez całą dobę
Bilety wstępu: wystawa BERLIN GLOBAL 9€, do 18 lat bezpłatnie; wystawy czasowe mają różne ceny, bilet kombi jednodniowy 14€(7€), dwudniowy 18€(9€) obejmuje wystawy i muzea: BERLIN GLOBAL, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, Muzeum Etnograficzne, płatne wystawy czasowe, wystawa specjalna Beziehungsweise Familie oraz Knoblauch Haus w Nikolaiviertel (5 minut od pałacu)
Audio-przewodniki:: tak, na różnych wystawach, również w języku polskim

Informacje praktyczne

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? Muzeum Etnologiczne, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, wystawa Berlin Global po półtorej godziny każde. Piwnice Zamkowe, Humboldt Labor, taras widokowy po pół godziny każde. Prezentacja video Panorama ok. 20 minut.
Zakup biletów: tam, gdzie potrzebny jest bilet (również bezpłatny), zalecana jest rezerwacja online. Bilety można nabywać w kasach w foyer na parterze.
Garderoba i bagaż: Plecaki i torby większe niż format A4 należy zostawić w szafce. Uwaga szafki są raczej małe, wielki podróżny plecak czy walizka na pewno się nie zmieszczą. Garderoby oznaczone są literami A, B, C, D i są bezpłatne.
Toalety: toalety są bezpłatne, zlokalizowane w różnych miejscach Forum Humboldtów.
Informacja Turystyczna: informacja turystyczna znajduje się przy portalu nr 5, tam otrzymasz materiały odnośnie zwiedzania Berlina. Ogólny punkt informacyjny Forum (wystawy, imprezy, bilety) jest w foyer.
Gastronomia, sklepy: w gmachu znajdują się dwie restauracje (w tym Baret na tarasie widokowym), dwa bary na parterze oraz kawiarnia na pierwszym piętrze na korytarzu. W sklepach można nabyć różnorodne pamiątki z motywem Forum Humboldtów, poszczególnymi wystawami i muzeami, pocztówki, odzież, małe dzieła sztuki a także folklorystyczne wyroby z egzotycznych krajów
Fotografowanie: jeśli nie jest wskazane inaczej, w muzeach, na wystawach i na terenie forum można fotografować bez lampy błyskowej i statywu. Tylko na użytek prywatny, bez praw do publikacji zdjęć. Nie ma opłat za pozwolenie na fotografowanie.
Wstęp ulgowy i bezpłatny:  płatna jest wystawa Berlin Global, Muzeum Etnograficzne, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, wybrane wystawy czasowe i specjalne (do 18 lat bezpłatnie, to oznacza dla osób, które nie obchodziły jeszcze swoich 19 urodzin). Wystawy czasowe są przeważnie odpłatne, informacje o cenach można znaleźć na oficjalnej stronie.
Święta kościelne i państwowe: godziny otwarcia w święta wielkanocne, Boże Narodzenie, Nowy Rok i inne podane są na oficjalnej stronie muzeum, po niemiecku, po angielsku.
Wystawy czasowe: wystawy czasowe w Forum Humboldtów organizowane są stale, regularnie i trwają od kilku do kilkunastu miesięcy. Wstęp na odrębne, duże wystawy jest przeważnie odpłatny. Z informacjami i kalendarzem wystaw, oprowadzań i innych imprez można się zapoznać na tej stronie.
Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? Wiele z miejsc w Humboldt Forum jest bezpłatne. (1) Może opłacać się zakup berlińskiej karty rabatowej WelcomeCard, która obniży cenę za wstęp do BERLIN GLOBAL do 5€. (2)  Kolejny sposób to zakup 3-dniowej karty muzealnej, Museum Pass Berlin, wówczas wstęp do muzeów jest bez opłat. Od czasu do czasu wstęp bezpłatny jest ogłaszany przy okazji ważnych wydarzeń w Forum.

Dojazd:

S-Bahn: S3, S5, S7, S9 (Hackescher Markt)
U-Bahn: U5 (Museumsinsel)
Tramwaj: M4, M5, M6, M8, M10 (Spandauer Str./Marienkirche)
Autobus: 100, 300 (U Museumsinsel), 147 (Berliner Schloss)

Zobacz położenie Forum Humboldtów na mapie Google

Długa Noc Muzeów. Wszystko zaczęło się w Berlinie

Długa Noc Muzeów, czyli Lange Nacht der Museen, to wydarzenie, które zrodziło się w Berlinie w 1997 roku i szybko zyskało ogromną popularność. Początkowo obejmowała jedynie 18 muzeów, ale w 2024 roku dołączyło już 75 obiektów, co pokazuje, jak bardzo rozrosła się ta inicjatywa.

Ogromne zainteresowanie imprezą sprawiło, że w Berlinie przez kilkanaście lat miały miejsce dwie edycje w roku, latem i zimą. Jednak obecnie odbywa się już tylko jedna edycja, i jest to zawsze w ostatni weekend sierpnia. Organizatorzy tłumaczyli to mniejszym zainteresowaniem oraz potrzebą przeprowadzania inwentaryzacji właśnie zimą.

Ideę „długich nocy” przejęły inne instytucje i tym samym organizowane są między innymi Długie Noce Kościołów, Synagog, Teatrów czy Nauki. Pomysł ten podchwyciło też wiele miast w Europie. Również w Polsce organizowana jest muzealna noc, zazwyczaj w okolicy 18 maja, na który przypada Międzynarodowy Dzień Muzeów.

Oczywiście, najlepiej jest z góry wynotować sobie muzea, które chcesz odwiedzić. Polecam max cztery obiekty, by nie skończyć nocy sfrustrowanym/ą. Sprawdzi się to tym bardziej, jeśli chcesz uczestniczyć w oprowadzaniu lub pokazie. Tutaj dowiesz się, jak przebiegła moja Długa Noc Muzeów w 2015 roku i ile udało mi się zrealizować.

Długa Noc Muzeów 2025

W tym roku Długa Noc Muzeów w Berlinie odbędzie się 30 sierpnia (sobota).

Tematem przewodnim będzie Miłość (Liebe in Brerlin). Brzmi zachęcająco?

Ze strony organizatora: Możecie poznać słynne pary zakochanych z historii i mitologii oraz usłyszeć o skrytych romansach i tragicznych historiach miłosnych artystek i artystów. Dowiecie się, co złamane serce robi z Waszym ciałem i mózgiem albo jak wyglądała edukacja seksualna w NRD. Zatańczcie na weneckim balu maskowym i zaśpiewajcie najpiękniejsze piosenki o miłości!

Jak to działa?

Mając jeden bilet, można odwiedzić dowolną liczbę muzeów i obiektów biorących udział w akcji. Ich spis znajduje się na oficjalnej stronie. Na miejscu, w pawilonach informacyjnych i w muzeach można pobrać bezpłatny informator ze spisem i programem w języku niemieckim i angielskim. Nie ma ograniczeń co do długości pobytu w muzeach czy ilości wejść. Bilet upoważnia do udziału we wszystkich akcjach organizowanych przez muzeum, czyli oprowadzaniach, pokazach, koncertach, odczytach itp. Niektóre atrakcje mogą wymagać wcześniejszego meldunku lub opłaty za koszt materiałów. Dotyczy to najczęściej warsztatów i kulinariów.

Bilet na Długą Noc Muzeów nie pełni już roli biletu komunikacji miejskiej, jak to było w poprzednich latach. Polecam zakupić bilet 24-godzinny na strefy Berlin AB (wszystkie muzea są w obrębie Berlina), w cenie 10,6€.

Mając bilet na Długą Noc Muzeów można korzystać ze specjalnych linii wahadłowych. 

• trasy podam niebawem

Czy wiesz, że zazwyczaj kilkanaście muzeów biorących udział w Długiej Nocy Muzeów jest bezpłatne również w inne dni? Warto wiedzieć które, by dać pierwszeństwo muzeom, na których najbardziej Ci zależy i są odpłatne w inne dni. Ich spis, a także wiele przydatnych wskazówek znajdziesz tutaj (2023).

Wszystko o biletach 2025

Bilet na Długą Noc Muzeów kosztuje 23€ (normalny) i 17€ (ulgowy). Sprzedaż w stacjonarnych punktach informacji turystycznej oraz online rusza zazwyczaj trzy tygodnie wcześniej. UWAGA: jeśli zakupisz bilet do 17 sierpnia 2025 roku zapłacisz taniej, bo 17€ i 12€. Do ulgi uprawnieni są uczniowie i studenci. Za tą cenę można odwiedzić dowolnie wybrane muzea (biorące udział w akcji) w godzinach od 18.00 do 2.00 w nocy. Zazwyczaj jest kilka wyjątków otwartych wcześniej (w 2023 roku były to muzea dla dzieci: MachMit Museum für Kinder od 15 do 22, oraz Labirynth Kindermuseum od 17 do 22). Dla dzieci do 12 lat wstęp do muzeów w tą noc jest bezpłatny, ale należy się zaopatrzyć (online lub na miejscu) w tzw. Kinderticket.

Sprawdziłam, że sprzedaż biletów online już działa.

Nie ma problemu z zakupem biletu w kasie pierwszego odwiedzanego muzeum podczas trwania imprezy. W dzień imprezy są też dostępne punkty informacyjne. Ich lokalizację podam razem z programem.