Berliner Dom - Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy

Katedra Berlińska

Joanna Maria Czupryna — Sat, 27 May 2017 11:53:35 +0000

Uwaga: ponowne otwarcie krypty Hohenzollernów z nową wystawą zaplanowano na jesień 2024. Sama katedra i punkt widokowy na kopule są dostępne na bieżąco.

Katedra Berlińska. Świątynia godna cesarza

Uważam, że Katedrę powinno zobaczyć się wewnątrz. Jeśli nie przy pierwszej wizycie, to przy drugiej lub trzeciej na pewno. Mimo opłaty za wstęp, warto ująć ją na liście zwiedzania i odpowiednio zaplanować czas, by bez pośpiechu obejrzeć główny kościół, lożę dyplomatów czy kryptę Hohenzollernów. Oczywiście nie należy pomijać wspinaczki niezliczonymi schodami do Muzeum Katedralnego i na zewnątrz monumentalnej kopuły, by podziwiać widoki na Forum Humboldtów, Wyspę Muzeów i Aleję Pod Lipami.

Katedra Berlińska została wzniesiona w latach 1894-1905 wg projektu Carla Raschdorffa (1823-1914). Widoczna z daleka, potężna kopuła o średnicy 33 metrów stanowi jasne odniesienie do Bazyliki Św. Piotra w Rzymie czy Katedry Św. Pawła w Londynie. Raschdorff był katolikiem i chociaż nowa świątynia miała służyć protestanckiemu władcy, ten (Wilhelm II) miał życzenie, by gmach był reprezentacyjny i świadczący o potędze jego rodu.

Zmagania z nowym projektem

Już na początku XIX wieku król pruski Fryderyk Wilhelm III zauważył, że wzniesiona za czasów jego przodka, Fryderyka II, katedra przy Lustgarten przestaje wystarczać i potrzebna jest gruntowna przebudowa lub zupełnie nowy, większy gmach.

Dla jego następcy, Fryderyka Wilhelma IV oczywiste było, że stara katedra będzie stała tylko tyle, ile okaże się potrzebne, by ukończyć zaplanowaną przez niego, monumentalną bazylikę. Niestety i tych planów nie udało się zrealizować.

Nowy impuls wyszedł od kolejnego władcy, Wilhelma I (1797-1888), który po zwycięstwie Prus nad Cesarstwem Austriackim w 1866 roku miał okazję przyjrzeć się okazałej katedrze w Ratyzbonie. Polecił on rozpisać wolny i otwarty konkurs na projekt nowej świątyni (1867), co w Prusach było nowością. Mimo 51 zgłoszonych prac architektów z całej Europy, komisja nie zdecydowała się na żaden. Główne dyskusje toczyły się wokół planu budowli – centralnej czy podłużnej. W 1884 roku w ramach utrwalonego tradycją konkursu architektonicznego im. Karola Fryderyka Schinkla (tzw. Schinkel-Wettbewerb) architekci przygotowali nowe projekty. Wygrała wizja Carla Wilhelma Schleichera – świątyni na planie centralnym, z kopułą i czterema wieżyczkami.

Więcej z historii

Historia katedry w Berlinie

Historia nadwornego kościoła jest oczywiście znacznie starsza od obecnej katedry przy placu Lustgarten i ściśle powiązana z istniejącą przed drugą wojną światową pobliską rezydencją Hohenzollernów. W 1465 roku, poświęcona zaledwie 15 lat wcześniej kaplica zamkowa pod wezwaniem Św. Erazmusa została podniesiona do rangi kolegiaty. Wydaje się, że w porównaniu z monumentalnymi…

Model wcześniejszej katedry w muzeum © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

Projekt Raschdorffa

Schleicher miał dobry pomysł, ale ostatecznie nie doszło do jego realizacji. Przełomowym momentem okazał się 1888 rok, tzw. „rok trzech cesarzy”, gdy po śmierci Wilhelma I rządy objął jego syn, Fryderyk III. Wskutek zaawansowanej choroby gardła zmarł jednak po 99 dniach.

Jego następca, Wilhelm II (1859-1941), zainteresował się planami Juliusa Carla Raschdorffa, profesora Wyższej Szkoły Technicznej w Charlottenburgu. Zakładały one wzniesienie trzech połączonych ze sobą kościołów z bezpośrednim przejściem do pałacu, a każdy z nich miał mieć kopułę na planie centralnym. Propozycja nie znalazła do końca uznania cesarza i Raschdorff pracował dalej. Trzy lata później Wilhelm II zatwierdził znacznie skromniejszy i zredukowany projekt, kończąc tym samym trwające dziesiątki lat dyskusje o budowie katedry.

Nowa Katedra

Kamień węgielny położono 17 czerwca 1894 roku. Cesarz był niecierpliwy i domagał się ukończenia budowy najpóźniej do 1900 roku. Udało się to dopiero pięć lat później. Nowa budowla w pełni odpowiadała gustom architektonicznym władcy, stanowiąc połączenie historycznych stylów, neobaroku i neorenesansu (niem. Historismus).

Kopuła, zwieńczona krzyżem i wiatrowskazem miała 114 metrów wysokości. Pod nią znajdował się główny kościół (Predigtkirche). Po południowej stronie została wzniesiona mniejsza świątynia, tzw. Kościół Chrztów i Ślubów (Tauf- und Traukirche) oraz pięknie zdobiona cesarska klatka schodowa (das Kaiserliche Treppenhaus). Od północy z kolei powstał kościół poświęcony pamięci Hohenzollernów (Denkmalskirche), z kryptą rozciągniętą również pod główną świątynią.

Wojna i odbudowa

Podczas drugiej wojny światowej katedra uległa znacznemu uszkodzeniu. W maju 1944 roku bomba zapalająca spowodowała zapadnięcie się kopuły do środka świątyni, tak, że zawalił się również sufit krypty. Pożar niemal całkowicie zniszczył wnętrza. W latach 50. ubiegłego wieku przeprowadzano niezbędne prace zabezpieczające, m.in. zakryto otwór w kopule. Jednak odbudowa i rekonstrukcja zewnętrznych fasad rozpoczęła się dopiero w 1975 roku.

Ze względu na ograniczone środki finansowe, jak i z powodów politycznych, dokonano przy tym znacznych uproszczeń. Kościół Pamięci, jako symbol monarchii, został całkowicie rozebrany, kopuły wieżyczek zredukowane w wysokości i formie, a główną kopułę z latarnią i krzyżem odtworzono w prostszej postaci. Nabożeństwa, które po wojnie odbywały się w krypcie, można było przenieść na początku lat 80-tych do Kościoła Chrztów i Ślubów, a w 1993 roku do głównej świątyni, kiedy zakończyły się niezbędne prace restauracyjne.

Katedra Berlińska widziana z tarasu Forum Humboldtów © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

Katedra obecnie

Od tego czasu kościół służy członkom gminy ewangelickiej, odbywają się tutaj koncerty, przedstawienia o tematyce religijnej i sporadycznie uroczystości państwowe. Tak było np. w lutym 2006 roku, kiedy uhonorowano zmarłego byłego prezydenta Niemiec, Johannesa Rau (1931-2006), czy w marcu 2007 roku, kiedy odbyła się msza ekumeniczna z okazji 50-rocznicy podpisania Traktatów Rzymskich.

Co koniecznie trzeba zobaczyć w Katedrze Berlińskiej

Ołtarz w głównym kościele (Altar/Altarraum) – oczywiście zwiedzając świątynię, nie da się pominąć ołtarza. Zwłaszcza, że spora jego część nie została zniszczona i pochodzi jeszcze z poprzedniego kościoła. Wykonany z białego marmuru i onyksu ołtarz to dzieło Friedricha Augusta Stülera. Za nim znajdują się pozłacane figury dwunastu apostołów, które pierwotnie bez złoceń i wraz z trzema odlanymi w brązie furtami tworzyły wyszukane ogrodzenie oddzielające chór od wiernych. Figury wzorowane są na postaciach zdobiących grób św. Sebalda w Norymbergi. Aby tzw. Ściana Apostołów i ozdobne kandelabry wpasować do nowego otoczenia, umieszczono je na wysokich podstawach. Za nimi znajduje się mniejszy ołtarz z marmurową chrzcielnicą. Ponad ołtarzem uwagę zwracają trzy wielkie okna z malowidłami, przedstawiające narodziny, ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Chrystusa. Jeszcze wyżej w trzech owalnych oknach są postacie aniołów, każdy z atrybutem dopasowanym do tematyki obrazu poniżej. Szklane malowidła powstały na podstawie obrazów malarza Antona von Werner (1843-1915), zatrudnionego swego czasu przez cesarza przy ozdabianiu świątyni.
Organy (Orgel) – znajdują się naprzeciwko ołtarza i składają z 7269 piszczałek, a pochodzą ze słynnego warsztatu Wilhelma Sauera we Frankfurcie nad Odrą (1905). Przez pewien czas były to największe organy katedralne w Niemczech, dopóki Sauer nie wykonał jeszcze większych dla Hali Stulecia we Wrocławiu (zainstalowane w 1913 roku, ponad 16 tysięcy piszczałek). Część z nich znajduje się obecnie we wrocławskiej katedrze. Frankfurcka firma W. Sauer Orgelbau, założona w 1857 roku, funkcjonuje do dzisiaj.
Reprezentacyjne sarkofagi pruskich władców – w głównym kościele znajdują się niezwykle ozdobne sarkofagi brandenburskich i pruskich władców. Na lewo od głównego ołtarza można zobaczyć najstarszy grobowiec, wykonany dla elektora Jana Cicero (1455-1499) w 1530 roku przez Hana Vischera z Norymbergi (tworzącego również dla Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu i Kościoła Mariackiego w Krakowie). Cicero był pierwszym z panujących Hohenzollernów, który został pochowany w Brandenburgii ( wówczas w klasztorze Lehnin). Do berlińskiej katedry został przeniesiony z polecenia jego syna. Po prawej stronie ołtarza znajdują się dwa podobne sarkofagi, które już z daleka przyciągają wzrok barokową zbytkownością. Zostały one wykonane dla pierwszej pary królewskiej, Fryderyka I (1657-1713) i Zofii Charlotty Hanowerskiej (1668-1705) na podstawie projektów Andreasa Schlütera.
Makiety i modele – przy wejściu na kopułę znajduje się model katedry berlińskiej z 1905 roku, przy którym warto zatrzymać się na chwilę, aby porównać wygląd ze stanem obecnym (widoczny jest np. wyburzony po wojnie Kościół Pamięci). Wspinając się wyżej, miniemy brązowe popiersie architekta katedry, Juliusa Carla Raschdorffa, który co niektórym może przypominać wyglądem naszego Marszałka. Po drodze natkniemy się również na niewielkie Muzeum Katedralne i kolejne modele. To tutaj można zobaczyć jak wyglądała wcześniejsza, skromniejsza katedra z XVIII w. oraz ta, po przebudowie przez Karola Fryderyka Schinkla. W muzeum znajdują się także modele nowej katedry, które nie zostały zrealizowane, a przygotowane przez Stülera w XIX wieku. Przed kolejnymi schodami miniemy jeszcze model obecnej katedry.
Panorama z kopuły (Kuppel) – widok z kopuły katedry berlińskiej jest jednym z najciekawszych w stolicy. Taras położony jest niezbyt wysoko w porównaniu z pobliską wieżą telewizyjną (ok. 60 m), ale co ważniejsze, jest na wolnym powietrzu. Widoku nie ograniczają żadne kratki, jak np. w Panorama Point przy Placu Poczdamskim. Dobrze prezentują się historyczne dzielnice Berlina, Wyspa Muzeów, Aleja Pod Lipami, Sprewa, Czerwony Ratusz oraz odbudowany pałac miejski (Forum Humboldtów). Niestety, aby wejść na górę, trzeba się wspiąć po schodach (270), gdyż nie ma windy. Przejścia chwilami są dość wąskie. Po drodze trzeba okrążyć pół kopuły (wewnątrz), ale za to dostępny jest przeszklony balkon, z którego rozpościera się wspaniały widok na ołtarz. Nie zapomnij spojrzeć tam w górę na oszałamiające mozaiki, zdobiące wnętrze kopuły i odrestaurowane w pełni dopiero w 2002 roku. Później nie będzie już okazji. UWAGA: drzwi do zejścia są z innej strony (Ausgang), nawet jeśli chcemy zrezygnować z podziwiania widoku, bo jest np. deszcz, należy obejść całą kopułę do drzwi „zejściowych”. Inaczej możemy bardzo przeszkadzać innym wchodzącym (może się zdarzyć, będąc już wewnątrz kopuły, że w ogóle nie wyjdziemy „wejściem”, bo niektóre drzwi mają klamkę tylko z jednej strony).
Krypta Hohenzollernów (Hohenzollerngruft) – z powodu remontu zamknięta do 2024 roku, a poniższy opis pochodzi sprzed remontu. Przez kryptę wiedzie wyjście z katedry, ale jeśli ktoś nie jest szczególnie zainteresowany dziejami rodu Hohenzollernów lub sztuką nagrobkową (mimo wszystko, jest co oglądać), to wizyta w podziemiach zajmie mu kilka minut. Plan krypty jest bardzo prosty. Są to dwa główne pomieszczenia, w których znajdują się 94 sarkofagi, co czyni berliński grobowiec największym w Europie, jeśli chodzi o miejsce pochówku jednej rodziny. Ostatnim królem, który został tu pochowany był Fryderyk Wilhelm II (1744-1797). Jego następcy spoczywają między innymi w ogrodach Charlottenburga i Sanssouci. Nie ma tutaj żadnego z trzech ostatnich cesarzy niemieckich. Ostatni pochówek odbył się w 1915 roku i został zorganizowany dla zmarłej w dniu narodzin Viktorii Mariny, wnuczki cesarza Wilhelma II.

Wnętrze Katedry Berlińskiej, widok na ołtarz © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

Katedra Berlińska (Berliner Dom)

Tematyka: religia, architektura, Hohenzollernowie, punkt widokowy
Adres: Am Lustgarten, 10178 Berlin
Telefon: +49 30 20269136
Www: www.berlinerdom.de
Godziny otwarcia: pn.-pt. 9.00-18.00, sb. 9.00-17.00, nd. 12.00-17.00, ostatnie wejście na godzinę przed zamknięciem; zamknięty dla zwiedzających podczas koncertów oraz nabożeństw
Wstęp: 10€ (7,5€)

Informacje praktyczne

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? Około jednej do półtora godziny.
Toalety: płatna przy zejściu do krypt.
Gastronomia, sklepy: Przy wyjściu znajduje się bardzo przyjemna kawiarnia Domcafé, która w letnim sezonie ma wystawiony ogródek (kawa, ciasto). Za wyjściem z krypt, a przed kawiarnią znajduje się sklep z pamiątkami, religijnymi akcesoriami i księgarnią.
Fotografowanie: w katedrze można fotografować bez lampy błyskowej. Nie ma opłat za pozwolenie na fotografowanie.
Święta kościelne i państwowe: katedra jest otwarta w każdy dzień tygodnia, zwiedzanie może być jednak ograniczone przez odbywające się nabożeństwa, modlitwy, koncerty lub przedstawienia. Główne nabożeństwa odbywają w niedziele o 10.00, krótkie modlitwy są od poniedziałku do soboty o 12.00 (około 15 minut). Aktualne godziny otwarcia oraz wydarzenia w katedrze dostępne są tutaj.
Koncerty: w katedrze odbywają się liczne koncerty, niektóre są bezpłatne. Na tej stronie można zapoznać się z kalendarzem. W katedralnym sklepie są do nabycia płyty CD z koncertami wykonanymi na organach Sauera.
Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? Cena biletu do protestanckiej świątyni to, jak na warunki berlińskie, dość spory wydatek, ale trzeba pamiętać o wysokich kosztach utrzymania gmachu oraz prowadzonych kosztownych pracach renowacyjnych. Do zniżek uprawnia m.in. (1) Berlin WelcomeCard. (2) Bilet rodzinny (Familienticket): dorosły, który uiści za siebie opłatę za wstęp może wejść z trójką dzieci/młodzieży do lat 18
Inne: żeby nas nic nie ominęło, przy zwiedzaniu najlepiej wybrać następującą kolejność: główny kościół, Kościół Chrztów i Ślubów, loża dyplomatów, Muzeum Katedralne, kopuła, krypta, sklep, kawiarnia (do 2024 roku bez krypty). Wejście do kas jest przy drzwiach z tablicą „Eingang” (zazwyczaj to drzwi najbardziej na prawo, czasami jest przestawiana do innych drzwi). W kościele należy mieć wyciszone telefony komórkowe i trzeba pamiętać, że dla innych jest to miejsce modlitwy. Do kościoła nie można wchodzić z dużym bagażem, dopuszczalne są tylko te o rozmiarach DIN A4. Przy katedrze znajdują się szafki na bagaże, ale ich ilość jest ograniczona. Zaleca się skorzystanie z szafek na dworcu kolejowym (najbliższy Alexanderplatz) lub pozostawienie bagażu w hotelu.

Dojazd:

S-Bahn: S3, S5, S7, S9 (Hackescher Markt)
U-Bahn: U5 (Museumsinsel)
Tramwaj: M4, M5, M6 (Spandauer Str./Marienkirche)
Autobus: 100, 300 (Lustgarten)

Zobacz położenie Katedry Berlińskiej na mapie Google

To może Cię również zainteresować

12-minutowy, amatorski film HD bez komentarzy, pokazujący bardzo skrzętnie wiele zakamarków w katedrze

Fragment koncertu w katedrze, wykonany na organach Sauera

Krótki pokaz zdjęć katedry w niecodziennym oświetleniu podczas Festiwal of Lights 2012. Przyjemne

Źródła:
Lars Eisenlöffel, Der Berliner Dom, Deutscher Kunstverlag, Berlin 2015

Artykuł Katedra Berlińska pochodzi z serwisu Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy.

Linia 100 w Berlinie – turystyczna trasa za 3,8 €

Joanna Maria Czupryna — Wed, 22 Mar 2017 17:00:56 +0000

Linia 100 w Berlinie

W 2025 roku minie 200 lat, odkąd ruszyła pierwsza regularna linia „autobusowa” w Berlinie. Było to co prawda poza murami ówczesnego miasta, a pasażerów zapraszano do wozów przykrytych plandeką, ale od czegoś przecież należało zacząć. Dzisiaj berlińska sieć połączeń autobusowych jest największa w krajach niemieckojęzycznych i liczy sobie około 200 linii, a liczba rocznie obsługiwanych pasażerów idzie w setki milionów. Linia 100 w Berlinie należy do tych najpopularniejszych.

Są trzy linie autobusowe w śródmieściu, stworzone z myślą o turystach. Łatwe do zapamiętania numery: 100, 200 i 300, oraz trasy łączące największe atrakcje miasta nie zostały wybrane przypadkowo. W Berlinie nie ma jednego centrum lub placu, który skupiałby większość zabytków i atrakcji. Nie ma też miejsca, w którym koncentrowałby się ruch turystyczny. Można za to mówić o rozległym śródmieściu, rozciągniętym pomiędzy Placem Aleksandra a okolicą dworca Zoologischer Garten (ok. 6 km).

Dlaczego linia 100 w Berlinie jest tak popularna?

Historia, zwłaszcza ta najnowsza, odcisnęła niezatarte piętno na charakterze miasta. Ślady po murze, dzielącym Berlin przez prawie 30 lat do dzisiaj kształtują główne szlaki turystyczne stolicy Niemiec. Dodając do tego socjalistyczną zabudowę Alexanderplatz, średniowieczne kościoły tuż obok, wspaniałe, historyczne budowle przy Unter den Linden (Aleja pod Lipami), majestatyczną Bramę Brandenburską, park miejski Tiergarten czy w końcu nowoczesną zabudowę w centrum byłego sektora zachodniego, turysta mający niewiele czasu na zwiedzanie staje przed dylematem: co wybrać? Co zobaczyć najpierw? Jak to poukładać, żeby zobaczyć to, co najważniejsze bez zbędnego krążenia i marnowania czasu? Odpowiedź na te pytania jest prosta: skorzystać z linii autobusowej nr 100.

Zanim wsiądziesz do autobusu

Przebieg trasy wyznaczono zaraz po zjednoczeniu Niemiec, kiedy w Berlinie przywracano wspólny ruch komunikacyjny. Nazywano ją nawet „czerwoną linią”, gdyż łączyła ona centrum Berlina Zachodniego z dzielnicami Berlina Wschodniego. Jej popularność sprawiła, że w krótkim czasie stała się magnesem turystycznym.

Tak oto Berlin zyskał coś w rodzaju linii turystycznej (typu City Sightseeing Tour), tyle, że dostępnej w ofercie komunikacji miejskiej. W księgarniach można czasem nabyć mapy z opisem tej trasy. W 2008 roku został również nagrany audio-przewodnik „Mitten durch Berlin. Mit dem Bus 100 vom Zoo zum Alex”, w którym o poszczególnych atrakcjach wypowiadają się związani z nimi ludzie polityki, kultury i gospodarki. Jest on już jednak nieco zdezaktualizowany.

Trasę obsługiwały niegdyś głównie autobusy piętrowe, ale odkąd na Unter den Linden (Alei pod Lipami) wprowadzano limit tonażu (2021/2022), zostały one niestety z tej linii wycofane. Wielka szkoda. Powodem jest pewien wyłączony z użytku tunel pod ulicą (na wysokości Nowego Odwachu) i niebezpieczeństwo związane z jego nadmiernym obciążeniem.

Piętrowe autobusy na linii 100. Nie ma informacji, kiedy wrócą na trasę © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

Gdzie zacząć?

Korzystając z oferty, zwiedzanie można rozpocząć przy Placu Aleksandra (Alexanderplatz) po wschodniej stronie miasta lub też w okolicy Ogrodu Zoologiczngo (Zoologischer Garten) położonym w zachodniej dzielnicy, Charlottenburg. Przejazd trwa około 30 minut (bez wysiadania). Oczywiście, nie ma problemu, by wsiadać i wysiadać na którymkolwiek przystanku pośrednim, jeśli tak akurat Ci pasuje.

Autobusy kursują pomiędzy 6 rano (w weekendy 7) a północą. Średnia częstotliwość w ciągu dnia to 15 minut (poniedziałek-piątek) lub 10 minut (weekendy i święta). Wczesnym rankiem i wieczorem jest to 20 minut.

Bilety

Zanim wsiądziesz do autobusu należy oczywiście zaopatrzyć się w bilet. Jeśli nie masz rabatowych kart miejskich (uprawniających do przejazdów środkami komunikacji miejskiej oraz dających zniżki do wybranych obiektów), polecam nabyć bilet 24-godzinny (10,6 €). Bilety można kupić u kierowcy (tylko bezgotówkowo), w automatach na stacjach metra (U-Bahn) i kolejki miejskiej (S-Bahn) (obsługa w języku polskim) oraz w punktach oznaczonych żółtą naklejką z symbolem BVG. Można również nabyć bilet jednorazowy (3,8 €) – ważny 2 godziny. Jazda z tym biletem może odbywać się wówczas w jednym kierunku (bez powrotów i okrężnej drogi). Więcej o tym, który bilet komunikacji miejskiej wybrać, będąc w Berlinie.

Tablica z godzinami odjazdów na pierwszym przystanku obok Placu Aleksandra © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

Linia 100 w Berlinie. Przebieg trasy

Dobrze, pora pokrótce opisać trasę. Wybrałam kierunek ze wschodu na zachód, to jest od Placu Aleksandra do dworca Zoologischer Garten. Pamiętaj, że im więcej kaw na moim biurku w Korei, tym bardziej rozbudowane będą wpisy z dodatkowymi materiałami, planami, audio-przewodnikami, itp. Aha, w autobusie, jeśli nie możesz się zdecydować, usiądź po prawej stronie.

– Biurko w Korei? – No… (więcej tutaj)

Pierwszy przystanek na linii 100, przy Placu Aleksandra © Joanna Maria Czupryna, Viator Polonicus

1. S+U Alexanderplatz/Memhardstr.

Warto udać się na pierwszy przystanek, jeśli zależy nam na dobrym miejscu, n.p przy oknie. Większość ludzi dosiada się bowiem na dwóch kolejnych przystankach. W pobliżu znajduje się ⮕ Plac Aleksandra (Alexanderplatz). Przedwojenne biurowce, enerdowskie wieżowce i fontanny sąsiadują z wielkimi domami towarowymi, z fasadami stylizowanymi na late międzywojenne (Galeria, Alexa). Nieopodal znajduje się ulubione miejsce spotkań ⮕ Zegar Czasu na Świecie (Weltzeituhr) oraz Fontanna Przyjaźni Narodów (Brunnen der Völkerfreundschaft) z kolorowymi mozaikami. Obecnie obrzeża placu są nieco rozkopane, buduje się sporo wzwyż.

W pobliżu największą uwagę przyciąga jednak ⮕ wieża telewizyjna (Fernsehturm) o wysokości 368 metrów. To najwyższa budowla w Niemczech, a w Unii Europejskiej wyprzedza ją tylko o pół metra wieża telewizyjna w Rydze. By na nią wjechać bez kolejek i długiego czasu oczekiwania najlepiej zarezerwować bilety przez internet lub zjawić się tuż przed otwarciem kas. Taras widokowy znajduje się na poziomie 203 metrów. Do restauracji z obrotową platformą wejdziemy po schodach cztery metry wyżej (polecana rezerwacja miejsc) (restauracja zamknięta od listopada 2024 do przypuszczalnie Wielkanocy 2025 roku z powodu remontu).

2. Spandauer Str./Marienkirche

⮕ Czerwony Ratusz (Rotes Rathaus) od zjednoczenia Niemiec jest siedzibą władz dla całego miasta. Kościół Mariacki (Marienkirche) stanowi przykład XV-wiecznego niemieckiego gotyku. Wnętrza kryją między innymi imponujące średniowieczne malowidło ścienne o długości ponad 22 metrów „Taniec Śmierci” (Totentanz). Z przystanku przy Spandauer Straße można również dotrzeć do Dzielnicy Św. Mikołaja (Nikolaiviertel, odbudowana średniowieczna starówka z najstarszym kościołem Berlina) oraz do Hackesche Höfe (zespół budowli i dziedzińców w secesyjnym stylu – z galeriami i butikami).

3. U Museumsinsel

Odcinek od ⮕ Lustgarten do kolejnego przystanku przy Staatsoper zdecydowanie polecam pokonać na piechotę. Po drodze i w okolicy do obejrzenia lub zwiedzenia: Muzeum NRD (DDR Museum), ⮕ Katedra Berlińska (Berliner Dom), Wyspa Muzeów (⮕ Pergamon (aktualnie zamknięte), ⮕ Muzeum Egipskie z popiersiem Nefretete, Muzeum Bodego (kolekcja monet i rzeźba europejska), Stara Galeria Narodowa, ⮕ Stare Muzeum), ⮕ Forum Humboldtów, czyli zrekonstruowany pałac miejski, ⮕ Zbrojownia (Zeughaus), w którym mieści się ⮕ Niemieckie Muzeum Historyczne, a także położone obok Nowy Odwach, Pałac Następców Tronu i Pałac Księżniczek.

4. Staatsoper

Początek słynnej Alei Pod Lipami (Unter den Linden) zwraca uwagę swoją historyczną zabudową. Chodzi tutaj głównie o Bebelplatz, pośrodku którego stoi Opera Państwowa (Staatsoper), za nią katolicka świątynia ⮕ Katedra Św. Jadwigi, a naprzeciwko Stara Biblioteka i ⮕ Stary Pałac. Po drugiej stronie ulicy widoczny jest Uniwersytet Humboldtów. Większość budowli powstała za czasów Fryderyka Wielkiego, którego pomnik stoi pomiędzy lipami. Pośrodku placu znajduje się szklana tafla z podziemną „pustą biblioteką” upamiętniająca propagandową akcję palenia książek przez nazistów w 1933 roku.

5. U Unter den Linden

Rzut oka na najsłynniejsze skrzyżowanie Berlina z lat międzywojennych, ⮕ Unter den Linden i ⮕ Friedrichstraße. Na każdym rogu znajdowała się niegdyś modna restauracja, kawiarnia lub ekskluzywny hotel. Współczesna zabudowa nie robi już takiego wrażenia. Podobnie jak i cała zachodnia część Alei pod Lipami przy której wciąż stoją brzydkie biurowce z lat 60. i 70. ubiegłego wieku. Z tego przystanku można też w stosunkowo krótkim czasie dotrzeć na Gendarmenmarkt, nie bez powodu określany jako najpiękniejszy plac Berlina (świeżo po remoncie nawierzchni). W barokowych budowlach, ⮕ Katedrze Francuskiej i Niemieckiej są dzisiaj muzea i wystawy. A pomiędzy nimi można zobaczyć klasycystyczny Dom Koncertowy.

6. S+U Brandenburger Tor

Odcinek pomiędzy tym przystankiem a Reichstagiem to zdecydowanie kolejny etap polecany na spacer, nawet jeśli byłaby to jedyna przechadzka podczas pobytu w Berlinie. Nie można przecież przegapić okazji sfotografowania się na tle ⮕ Bramy Brandenburskiej (Brandenburger Tor). Stąd w kilkanaście minut można osiągnąć Plac Poczdamski (Potsdamer Platz), którego nowoczesną zabudowę widać w oddali. Po drodze mija się udostępniony do zwiedzania w 2005 roku Pomnik Pomordowanych Żydów w Europie (Denkmal für die ermordeten Juden Europas).

7. Reichstag/Bundestag

Pomiędzy Bramą Brandenburską a gmachem Reichstagu przebiegała kiedyś granica dzieląca Berlin na sektory. Od 1961 roku stał tutaj mur, którego próby przekroczenia groziły śmiercią. Białe krzyże na ogrodzeniu upamiętniają zastrzelone osoby, próbujące przedostać się w tym rejonie na zachodnią stronę. Przebieg muru wyznacza dzisiaj podwójna brukowana linia na ulicy. ⮕ Reichstag jest siedzibą Bundestagu (niemieckiego parlamentu). Zaprojektowana na dachu budynku szklana kopuła ze spiralnymi podestami jest jedną z największych atrakcji miasta. Można stamtąd podziwiać panoramę Berlina.

8. Platz der Republik

W oddali zobaczyć można siedzibę kanclerza Niemiec (Kanzleramt) oraz udostępniony w 2006 roku główny dworzec kolejowy Berlina (Berlin Hauptbahnhof). Po drodze do następnego przystanku warto zwrócić uwagę na wysoką wieżę z ciemnego granitu. Wzniesiona w 1987 roku była prezentem od Amerykanów na 750-lecie miasta. Na szczycie znajduje się największy w Europie carillon, instrument muzyczny złożony z 68 dzwonów. Codziennie o 12 i 18 rozbrzmiewa nastawiona automatycznie muzyka, natomiast w każdą letnią niedzielę o 15 odgrywany jest krótki koncert.

9. Haus der Kulturen der Welt

Przy takim natłoku atrakcji na trasie tę halę można pominąć i obejrzeć jedynie z okien autobusu. Zbudowana w 1957 roku podczas Międzynarodowej Wystawy Budowlanej, przez laty służyła jako hala kongresowa. Słuszną uwagę zwraca oryginalna konstrukcja dachu, dzięki której obiekt dostał przydomek „ciężarnej ostrygi”. Po koniecznych pracach, gdy w 1980 roku zawalił się dach hali i modernizacji, obiekt ponownie otwarto w 1987 roku jako centrum wystawowe dla artystów, głównie spoza Europy. Z tej okazji przed budynkiem pojawiła się ośmiotonowa rzeźba autorstwa Henrego Moora, „Large Divided Oval: Butterfly”.

10. Schloss Bellevue

Pałac Bellevue ze swoją jasną, odremontowaną fasadą, pięknie prezentuje się w słoneczne dni. Został wzniesiony w drugiej połowie XVIII wieku dla młodszego brata króla pruskiego, Ferdynanda Pruskiego. Przez pewien czas znajdowała się tutaj galeria sztuki niemieckiej, założona przez króla Fryderyka Wilhelma IV, który kolekcjonował między innymi dzieła niemieckich romantyków. Obecnie znajduje się tutaj siedziba prezydenta Niemiec. W latach 2004-2010 stanowisko to piastował Horst Köhler. Po jego rezygnacji urząd objął Christian Wulff, zastąpiony w 2012 roku przez Joachima Gaucka. Obecnie prezydentem Niemiec jest Frank-Walter Steinmeier (od 2017).

11. Großer Stern

Jeśli nie udało Ci się podziwianie widoków z dachu Reichstagu, to ⮕ Kolumna Zwycięstwa (Siegessäule) może być dobrą alternatywą. Pomnik postawiony został na cześć zwycięskich wojen, prowadzonych przez Prusy w latach 1863-71. Podobne, choć skromniejsze wieże wznoszono wówczas w całym kraju. W 1945 roku przy zdobywaniu miasta zawisła na niej biało-czerwona flaga. Na szczyt kolumny prowadzi 285 stopni. Platforma widokowa jest tuż pod stopami bogini zwycięstwa, pozłacanej figury, nazywanej przez berlińczyków „aniołkiem” lub „złotą Elzą”.

12. Nord. Botschaften/Adenauer StiFtG

Punkt wyjściowy do spacerów w południowym parku Tiergarten (ogród różany, stawy, posągi pary królewskiej Fryderyka Wilhelma III i Luizy). Obok, jedna z kilku dzielnic dyplomatycznych, gdzie obejrzeć można wiele ambasad. Kilka z nich wzniesiono jeszcze przed drugą wojną światową, głównie dla państw tworzących koalicję z hitlerowskimi Niemcami (m.in. Włochy, Japonia, Hiszpania). Pozostałe powstały już po zjednoczeniu państw niemieckich, w latach 90. ubiegłego wieku. Na skrzyżowaniu ulic, za wysokim, zielonym ogrodzeniem ze sterowanymi panelami, znajduje się kompleks państw skandynawskich.

13. Lützowplatz

Ten przystanek można przejechać, chyba że interesuje nas współczesna architektura lub wzornictwo szkoły Bauhaus. Na rogu widoczny jest szklany budynek, przypominający swoim kształtem wielki statek. To siedziba partii Uni Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU). Gmach nazwany jest imieniem Konrada Adenauera, pierwszego kanclerza RFN. Stąd niedaleko jest również do muzeum wzornictwa i archiwum szkoły Bauhaus (obecnie zamknięte z powodu remontu), w którym prezentowana jest twórczość takich sław jak Waltera Gropiusa, Wassily’a Kandinsky’ego czy László Moholy-Nagy.

14. Schillstr.

Wokół niemal same hotele, zatem i ten przystanek możesz przejechać. Chyba, że zainteresuje Cię aktualna wystawa lub wydarzenie w budynku stowarzyszenia Urania. Zostało ono założone w 1888 roku i miało na celu wyjaśnianie laikom procesów i zagadnień ze świata nauki w przystępny sposób. Członkowie stowarzyszenia i zaproszeni goście czynią to do dzisiaj. Największą imprezą w ciągu roku jest tak zwana Długa Noc Nauki (Lange Nacht der Wissenschaft) z bogatym programem adresowanym do dzieci. W ciągu roku przez gmach przewija się około 200 tysięcy osób.

15. Bayreuther Str.

Trasa linii dobiega już prawie końca. W tym miejscu należy wysiąść, jeśli chce się odwiedzić dom towarowy z największym działem spożywczym na kontynencie: ⮕ KaDeWe (Kaufhaus des Westens). Na 7 000 m² można wybierać spośród 1200 rodzajów wędlin i mięsa, 1300 rodzajów serów czy 100 gatunków ryb. Dom towarowy został otwarty w 1907 roku, a jego hasłem reklamowym przez lata było, że nie ma takiej rzeczy, której nie można by sprowadzić na życzenie klienta. Jeszcze w tym samym roku dzięki wizycie tajlandzkiego króla, Ramy V, nowa świątynia konsumpcji uzyskała pożądany rozgłos.

16. Breitscheidplatz

Najlepiej wysiąść już na tym przystanku i dokończyć trasę pieszo, przechodząc jeden przystanek. Na pierwszym miejscu polecam ⮕ Kościół Pamięci Cesarza Wilhelma (Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche). Malowniczą ruinę pośrodku placu pozostawiono po drugiej wojnie światowej ku przestrodze przyszłym pokoleniom. Dzisiaj można zwiedzać halę pamięci oraz nową świątynię. Obok wznosi się biurowiec ze znakiem Mercedesa na dachu – Europa Center. W roku, w którym otworzono to centrum handlowe – 1965 – uchodziło za szczyt nowoczesności.

17. S+U Zoologischer Garten/Jebensstr.

Oczywiście nie należy zapominać o ogrodzie zoologicznym, położonym na skraju parku Tiergarten. Założony w 1844 roku jest najstarszym zwierzyńcem w Niemczech i jednym z najbogatszych na świecie, jeśli chodzi o różnorodność gatunków. Wizytę w ogrodzie zoologicznym można połączyć z odwiedzeniem przyległego ⮕ akwarium, w którym prezentowane są ryby, płazy, gady i insekty. Dworzec kolejowy Zoologischer Garten, czy stacja U-Bahn (linie U9 oraz U2) są dobrym punktem wypadowym, jeżeli chodzi o dalszą eksplorację miasta.

Linia 100 w Berlinie i co dalej?

Ok., dotarła/eś do końca trasy (no, można ewentualnie zjechać do zajezdni na Hertzallee, ale po co), i co dalej? W przygotowaniu są trasy linii 200 i 300, więc jeśli chcesz pozostać na bieżąco, to zapraszam do polubienia mojej strony Przewodnik po Berlinie na Weekend na Facebook’u.

Przebieg linii nr 100 na stronie BVG

Artykuł Linia 100 w Berlinie – turystyczna trasa za 3,8 € pochodzi z serwisu Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy.