Feuerzangenbowle. Co to jest?

Feuerzangenbowle to nazwa alkoholowego trunku, który na jarmarkach ma zazwyczaj osobne stoisko. Jeśli jest przygotowywany na miejscu, to centralne miejsce zajmuje wielki kocioł (Bowle). Ponad nim rozstawiona jest metalowa sztanga (FeuerZange), a na niej rozstawione są głowy cukru.

W kotle przyrządzane jest grzane czerwone wino według tradycyjnej receptury. Dodawane są skórki pomarańczy oraz cytryny, laski cynamonu i anyż. Głowy cukru polewa się obficie rumem, a następnie podpala (Feuer), by te skarmelizowane spływały do kotła, nadając alkoholowi unikatowy smak.

Feuerzangenbowle w Nikolaiviertel

Pośrodku centralnego placu w Nikolaiviertel, czyli Dzielnicy Św. Mikołaja będącego kolebką Berlina w okresie adwentu rozstawiany jest mini-Weihnachtsmarkt, w którym Feuerzangenbowle gra szczególną, podwójną rolę.

Po pierwsze można się napić owego trunku po bardzo przyjaznej cenie 5 € (2024). Dlaczego przyjazna? Otóż na innych jarmarkach tyle zazwyczaj kosztuje zwykłe grzane wino, a Feuerzangenbowle jest o 1 lub 2 euro droższe. Ale nie w Nikolaiviertel. Do tego, jeśli trafi się w odpowiedni moment, można podpatrzeć całą ceremonię popalania cukru i jego spływania do kotła. Ten z kolei może pomieścić ok. 130 litrów napoju i są dni, kiedy napełniany jest kilkukrotnie.

Po drugie, obok jest duży ekran, na którym wyświetlany jest klasyk niemieckiego kina, komedia „Feuerzangenbowle” z 1944 roku. Rozstawione są sofy oraz fotele z klimatycznymi czerwonymi kocami do okrycia się.

Dzielnica Św. Mikołaja

Spacerując od Placu Aleksandra do Bramy Brandenburskiej (lub tym bardziej w odwrotną stronę), Nikolaiviertel jest często pomijany. Dlaczego? Otóż dzielnica ta leży nieco na uboczu, a jej zewnętrzne fasady wcale nie zachęcają do dalszej eksploracji. Tymczasem trzeba wejść między tą dziwną, wielką płytę z podcieniami, by poczuć zupełnie inny klimat. Plac przed Kościołem Św. Mikołaja (dzisiaj już muzeum) z okoliczną zabudową tworzy berlińską starówkę. Niewiele tu jednak zachowało się oryginalnych budowli. Znakomita większość to rekonstrukcja i samemu należy ocenić, czy udana.

Jak dla mnie, przy tak niewielu zachowanych zabytkach ze średniowiecza, Nikolaiviertel ma swój urok. Nawet, jeśli czasem pogardliwie nazywany jest „socrealistycznym Disneylandem”. Zniszczoną i rozebraną po wojnie starówkę odbudowano na 750-lecie miasta w 1987 roku. Swoja drogą, czy wiesz, że Berlin już kilka lat temu zaczął myśleć o przygotowaniach do swoich 800. urodzin w 2037 roku?

Zachęcam zatem, żeby nie pomijać owej dzielnicy. Jeśli sie dobrze rozejrzysz w jej pobliżu (między Czerwonym Ratuszem a Forum Humboldtów), to dostrzeżesz na fasadzie napis Nikolaiviertel 1237. Może nie trafisz na bajkową atmosferę, bo śniegu nikt na zawołanie nie zagwarantuje, ale jest kilka powodów (świątecznych), dla których warto skręcić w bok.

Feuerzangenbowle. Co to za film?

Dobrze, ja też jeszcze nie obejrzałam tego filmu w całości, ale na pewno kiedyś to zrobię. Niestety film wyświetlany jest jedynie po niemiecku, bez podpisów, więc absolutnie zrozumiem brak dłuższego zainteresowania. W dodatku aktorzy w nim występujący mówią niekiedy dialektem. Tytułowy Feuerzangenbowle występuje na początku, a większość akcji dzieje się w szkole. Po dokładny opis fabuły oraz inne ciekawostki odsyłam do Wikipedii. Aaa, i jeśli nazywasz się Pfeiffer (z trzema f!), to dostaniesz trunek na stoisku gratis!

Film wyświetlany jest dwa razy dziennie od poniedziałku do piątku (17.00 i 19.30), a w weekendy trzykrotnie (14.00, 17.00 i 19.30).

Chociaż nie ma informacji na stronie, to w niedziele adwentowe (pierwszą, drugą i trzecią) przed ostatnim pokazem (chyba) występuje live trzech sympatycznych panów w strojach i z repertuarem z lat 30. i 40. ubiegłego wieku. Nazywają się Die Herren von der Tankstelle.

Co, jak i gdzie

Obok stoiska z Feuerzangenbowle są jeszcze dwa mniejsze z przekąskami. Serwowany jest również tradycyjny Glühwein, a także napoje bezalkoholowe, kawa, czekolada i soki.

Ten mini-Weihnachtmarkt otwarty jest codziennie, od poniedziałku do czwartku 12.00-21.00, a w piątki, soboty i niedziele od 12.00 do 22.00. Potrwa do 28 grudnia 2025 roku, można zatem zahaczyć o niego w kilka dni po świętach. 24 grudnia pozostanie zamknięty. W komórce na mapie wbij po prostu: Nikolaikirchplatz 10178 Berlin (żeby nie pomylić z kościołem w Spandau).

Obok znajdziesz wiele drobnych butików z pamiątkami (dominują niedźwiedzie breloczki i pluszaki). Ponadto warto odwiedzić pobliski Knoblauchhaus, gdzie pokazane jest, jak żyła zamożna rodzina w okresie Biedermeier (wstęp 3 €). W grudniu jest wiele dekoracji świątecznych nawiązujących do epoki.

A przy Propststraße 8 znajdziesz sklep z oryginalnymi ozdobami z Rudaw (Erzgebirge), słynący z drewnianych dekoracji, takich jak łuki, piramidy, dziadki do orzechów czy „figurki palaczy” (ostatnio w reportażu telewizyjnym widziałam nawet połączenie obu ostatnich). Są tu tak ciekawe historie do opowiadania, że zazwyczaj nawet latem zatrzymuję się z Gośćmi przy witrynie i staram się w ciągu kilku minut przedstawić, co najważniejsze.

Forum Humboldtów (Humboldt Forum) to pałac czy co?

Gmach Forum Humboldtów – jak go podejść?

W zależności od tego, z której strony zbliżasz się do tego ogromnego gmachu, wrażenia będą zupełnie inne. Polecam moją klasyczną trasę spacerową, która zaczyna się na Placu Aleksandra i prowadzi przez kolebkę Berlina – Nikolaiviertel (Dzielnicę św. Mikołaja). Jeśli idziesz tą trasą po raz pierwszy i wcześniej nie odwiedziłaś/eś Wyspy Muzeów czy katedry, efekt „wow” masz gwarantowany.

O co chodzi? Gdy wychodzisz z Dzielnicy św. Mikołaja wzdłuż Szprewy i docierasz do Mostu Ratuszowego (Rathausbrücke), napotkasz intrygujący widok: południowa historyczna fasada pałacu sąsiaduje z nowoczesnym elementem. Rzeczywiście, tylko trzy zewnętrzne fasady pałacowej bryły są rekonstrukcją, natomiast fasada od strony rzeki jest prosta i pozbawiona ozdób. Skąd taka decyzja architekta? W przedwojennym pałacu, w wyniku licznych dobudówek i przeróbek, ta strona była architektonicznie bardzo zróżnicowana, a jej odtworzenie byłoby kosztowne. Architekt chciał też podkreślić, że nie chodzi o rekonstrukcję oryginalnego pałacu, lecz o współczesną, funkcjonalną budowlę w historycznych ramach.

Nowoczesna fasada doskonale sprawdza się jako tło do iluminacji, filmów czy podświetlanych napisów, które mogą pojawiać się z okazji ważnych rocznic lub podczas Festiwalu Świateł w Berlinie.

Pasażem czy przez dziedziniec?

Aby wejść do środka Forum Humboldtów, wybierz portal nr 2, czyli ten pośrodku fasady. To wejście znajduje się naprzeciwko wylotu ulicy Breite Straße. Przechodząc przez pasaż, który jest otwarty całą dobę, z pewnością zauważysz wiele drzwi po drodze, ale poczekaj z ich otwieraniem. Przejdź spokojnie do końca, by podziwiać, jak nagle wyłaniają się zabytkowa katedra, Stare Muzeum i zabudowa Alei Pod Lipami po drugiej stronie.

Teraz, skręcając w prawo, wróć na wewnętrzny dziedziniec przez portal nr 5. Pod jego sklepieniem znajduje się punkt informacji turystycznej, prowadzony przez Stowarzyszenie Wspierające Berliński Pałac. Oprócz pamiątek i pocztówek, można tam pobrać przydatne plany całego forum oraz mapę tzw. „śladów” (o których napisałam niżej). Mapy są dostępne w języku niemieckim i angielskim.

Dodatkowo, znajdziesz tutaj fascynujący model fragmentu miasta, ukazujący, jak pałac miejski i okoliczna zabudowa wyglądały około 1900 roku. Absolutnie warto go zobaczyć!

Dziedziniec Schlütera (Schlüterhof)

Pierwszy zamek w Berlinie wzniesiono w połowie XV wieku, a sto lat później przebudowano go w stylu renesansowym. Największe zmiany nastąpiły po koronacji brandenburskiego księcia-elektora na króla w Prusach. Stało się to w 1701 roku. Tym samym otoczenie musiało dorównać nowemu statusowi władcy. Rozbudową pałacu zajął się najwybitniejszy architekt północnoniemieckiego baroku, Andreas Schlüter. Był on odpowiedzialny nie tylko za plany, ale również, jako rzeźbiarz, za wygląd fasad, bogatą ornamentykę oraz wnętrza reprezentacyjnych sal. Dziedziniec jego imienia (Schlüterhof) został w dużej części wiernie zrekonstruowany.

Taras widokowy na dachu

Jeśli planujesz zobaczyć Forum Humboldtów tylko z zewnątrz, warto rozważyć wizytę na tarasie widokowym. Wstęp kosztuje 3 € (ulgowy 1,5 €,  wstęp wolny dla osób poniżej 19 roku życia, tzn. takich, które nie obchodziły jeszcze swoich 19 urodzin). Wskazany jest wcześniejszy zakup biletu online. Można też nabyć go w kasie, która znajduje się w foyer w zachodniej części gmachu, pod kopułą.

Chociaż wysokość tarasu to zaledwie 30 metrów, widoki są całkiem przyzwoite. Zobaczyć można Wyspę Muzeów, → Katedrę Berlińską, → Wieżę Telewizyjną, → Aleję pod Lipami, rzekę Sprewę oraz charakterystyczne landmarki w oddali.

Na dachu mieści się restauracja Baret, która oferuje raczej droższe menu. Kawa i herbata kosztują 5-6 €, piwo (0,4 l) 6 €, a dania główne 20-40 €. By skorzystać z restauracji również należy mieć bilet. Toalety są dostępne bezpłatnie w całym gmachu.

Taras jest otwarty codziennie oprócz wtorków,  w niedziele, poniedziałki, środy i czwartki od 10.30 do 18.30, a piątki i soboty do 20.00. Może być czasowo zamknięty z powodu złych warunków pogodowych. Wjazd na taras odbywa się windą bezpośrednio z foyer, bez pośrednich przystanków. Szukaj oznaczenia „Dachterasse” lub „Rooftop Terrace”; przy wejściu znajduje się obsługa. Na górze można zobaczyć stałe i czasowe instalacje artystyczne. Wizyta, wraz z wjazdem, zazwyczaj zajmie Ci około 30 minut, chyba że jesteś pasjonatem fotografii.

Rezerwacja biletu na okienko czasowe

Humboldt Forum. Co jest w środku?

Ojej, tego punktu obawiałam się najbardziej – wewnętrzna część Forum Humboldtów oferuje mnóstwo do zobaczenia i odkrywania. A przedstawiam jedynie stałe ekspozycje. W przyszłości przybliżę szczegółowo obszerniejsze wystawy w osobnych postach.

Podobnie osobno chciałabym przedstawić fascynujące historie związane z budowlami, które znajdowały się tu wcześniej – czyli oryginalnym pałacem miejskim oraz socjalistycznym Pałacem Republiki. Również sama budowa obecnego gmachu zasługuje na osobny opis, zwłaszcza że śledziłam ją od początku. Uczestniczyłam w każdym Dniu Otwartej Budowy, a przez kilka lat na placu znajdował się pawilon informacyjny Humboldt-Box, o którym napisałam więcej w dziale „Było, minęło”. Zachęcam do zapoznania się z tym materiałem, ponieważ zamieściłam tam wiele zdjęć z okresu budowy.

Historia miejsca – ślady

Wystawa „Ślady” (Spuren) to niezwykle interesująca ekspozycja, której elementy rozsiane są po całym Forum Humboldtów. Znajdziesz je nie tylko w holach i na korytarzach, ale także na wystawach, w muzeach, a nawet w restauracjach. Aby ułatwić sobie ich odnalezienie, warto pobrać broszurę „Geschichte des Ortes” w informacji turystycznej.

Eksponaty związane są z historią miejsca – począwszy od czasów, gdy był to pałac królów i cesarzy, przez powojenne ruiny, aż po Pałac Republiki, który był siedzibą fasadowego parlamentu Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Wystawa składa się z 35 „Śladów”, a ich lokalizacje rozpoznasz po charakterystycznych stelażach z przymocowanymi gablotami.

Osobiście uważam pomysł na tę wystawę za fantastyczny, ponieważ wybrane obiekty są jednocześnie zwyczajne i niezwyczajne. Nie zawsze muszą to być eksponaty chronione za milionem zabezpieczeń, by oddziaływać na wyobraźnię.

Przykłady? Znajdziesz tu na przykład oparcie tronu królowej Elżbiety Krystyny, żony Fryderyka II, czy brukowane kocie łby, którymi wyłożony był dziedziniec Eosandra. Możesz też zobaczyć parę garów z zamkowych kuchni albo skrzynie, w które ostatni cesarz Niemiec, Wilhelm II, pakował się (choć zapewne nie osobiście) przed podróżą na wygnanie do Holandii.

Z Pałacu Republiki (1976–2008) można zobaczyć podświetlane drogowskazy, ozdobne reliefy, a nawet kubek na lody z kultowego baru mlecznego. Jest też wielki fragment plandeki z malunkiem fasad pałacu, rozwieszony na 30-metrowych stelażach. Ta instalacja, wystawiona w latach 1993–1994 jako atrapa zamku, wzbudziła liczne dyskusje na temat możliwej odbudowy miejskiego pałacu.

Zamkowe Piwnice (Schlosskeller)

Nie będę ukrywać, że dla mnie to jedna z najciekawszych wystaw w Forum Humboldtów. Znajdziesz tu oryginalne fragmenty zamkowych piwnic, które przetrwały próbę czasu i uniknęły totalnego zniszczenia. Pałac został wysadzony w powietrze przez władze enerdowskie w latach 50. XX wieku.

Wystawa obejmuje mury sięgające średniowiecza oraz techniczne udogodnienia z późniejszych wieków. Eksponaty oddają ducha minionych czasów, opowiadając historie mnichów składających beczki, kuchennych dziewek obierających drób, czy straży pałacowej ucinającej sobie drzemkę.

Zanim przystąpiono do budowy nowego gmachu, piwniczne labirynty były przez pewien czas widoczne z ulicy, a w ich wnętrzu prowadzono intensywne prace archeologiczne.

Wstęp na tę wystawę jest bezpłatny i nie wymaga wcześniejszej rezerwacji.

Sala Rzeźb (Skulpturensaal)

Panorama Video

W tej części znajduje się ogromna sala z imponującym ekranem o długości 27 metrów. Na ekranie wyświetlana jest fascynująca animacja, która w skrócie przedstawia 800 lat historii Berlina. Animacja obejmuje powstanie miasta, budowę zamku, jego późniejsze losy i rozbudowy, rozmiar zniszczeń po wojnie, budowę Pałacu Republiki oraz jego rozbiórkę i najnowsze wydarzenia związane z Forum Humboldtów.

Prezentacja trwa 14 minut i najlepiej oglądać ją z miejsc położonych pośrodku sali, chociaż nie ma ich tam zbyt wiele.

Wstęp bezpłatny i nie trzeba wcześniejszej rezerwacji.

Humboldt Labor

Jednym z użytkowników gmachu jest pobliski Uniwersytet Humboldtów. W tym „laboratorium” organizowane są interaktywne wystawy. Po kilku latach przyszła pora na zmianę. Od 10 października 2025 roku będzie można obejrzeć prezentację „On Water. WasserWissen in Berlin”.

Zapowiedź z oficjalnej strony

Wystawa On Water. WasserWissen in Berlin prezentuje projekty badawcze, które zajmują się wodą z najróżniejszych punktów widzenia. Wszystkie próbują uczyć się od jej właściwości – od obiegu, zdolności do adaptacji i siły łączenia – aby znaleźć rozwiązania dla przyszłości. Pogłębione refleksje nad relacją człowieka i wody oferuje ścieżka dźwiękowa: naukowcy opowiadają w niej, dlaczego warto wsłuchiwać się w wodę – bo wie więcej, niż nam się wydaje.

Wstęp jest bezpłatny ale wymaga wcześniejszej rezerwacji. Wykonasz ją na miejscu w kasie lub na oficjalnej stronie Forum Humboldtów (link poniżej).

Wejrzenia. Bracia Humboldt (Einblicke. Die Brüder Humboldt)

Na klatce schodowej Forum Humboldtów, w niszach okiennych, znajdują się informacje przybliżające sylwetki Wilhelma i Aleksandra Humboldtów. Co ciekawe, grafiki te można dostrzec także z pasażu.

Wilhelm von Humboldt (1767-1835) był filozofem, językoznawcą i politykiem, a jako minister do spraw edukacji w Prusach, odegrał kluczową rolę w reformie systemu szkolnictwa. Jego najważniejszym osiągnięciem była praca na rzecz założenia pierwszego uniwersytetu w Berlinie (1810, aktualnie Uniwersytet Humboldtów). Wilhelm był orędownikiem idei edukacji dostępnej dla każdego, niezależnie od płci, statusu społecznego, majątku czy wyznania. Warto jednak zaznaczyć, że kobiety mogły wstępować na uniwersytety w Prusach dopiero sto lat później.

Aleksander von Humboldt (1769-1859) jest uznawany za „ojca współczesnej geografii” i często uchodzi za ostatniego „człowieka renesansu”. Podczas swoich podróży po Ameryce Środkowej i Południowej badał zjawiska z dziedziny astronomii, meteorologii, magnetyzmu ziemskiego, botaniki, zoologii, geografii i geologii. Aleksander przywiózł do Europy tysiące gatunków roślin, z których wiele było zupełnie nowych na naszym kontynencie. Jego dorobek naukowy jest ogromny, a na szczególną uwagę zasługują 34-tomowe opisy podróży po obu Amerykach.

Dostęp bezpłatny, nie trzeba wcześniejszej rezerwacji.

Berlin Global

Berlin Global to  jedna z płatnych wystaw stałych w Humboldt Forum. Ekspozycja przedstawia powiązania Berlina z resztą świata, pokazując, jak wydarzenia w stolicy Niemiec wpływały na globalne procesy, a także jak „przybysze ze świata” odnajdowali się w Berlinie. To nowoczesna, interaktywna i multimedialna wystawa, która zajmuje pół piętra. Zdecydowanie zasługuje na odrębny wpis.

BERLIN GLOBAL
Godziny otwarcia: śr-pn. 10.30-18.30
Wstęp: 9€, bezpłatnie do 18 lat (zalecana wcześniejsza rezerwacja okienka czasowego)
Bilety kombi: 5 wystaw za 14€ (7€) bilet jednodniowy lub dwudniowy za 18€ (9€)

Muzeum Etnologiczne i Muzeum Sztuki Azjatyckiej

Ostatnie wystawy, które otwarto w Forum Humboldtów we wrześniu 2022 roku, to ekspozycje prezentujące zbiory etnologiczne z różnych zakątków świata.

Początki tych kolekcji sięgają czasów pruskich królów, którzy nabywali lub otrzymywali egzotyczne artefakty jako prezenty. W XIX wieku zbiory zostały przeniesione z królewskich komnat do nowo wzniesionych muzeów, udostępniając je szerszej publiczności. Szybko okazało się jednak, że gmachy na dzisiejszej Wyspie Muzeów były zbyt małe, aby pomieścić całą kolekcję. Dlatego też dla etnologii wybudowano osobny budynek w pobliżu Placu Poczdamskiego. Po wojnie ruiny tego gmachu rozebrano, a zbiory rozdzielono. Część przekazano do muzeum etnologicznego w Lipsku, a dla reszty, która pozostała w Berlinie Zachodnim, wzniesiono nowy kompleks w Dahlem.

Być może niektórzy z Was mieli okazję zobaczyć te zbiory właśnie tam, podobnie jak ja. W 2017 roku muzea w Dahlem zamknięto, a zbiory zaczęto przygotowywać do przeprowadzki do śródmieścia Berlina. W Forum Humboldtów kolekcje te zajmują teraz drugie i trzecie piętro, a całość liczy ponad 20 000 obiektów.

Muzeum Etnologiczne (Ethnologisches Museum)

W Muzeum Etnologicznym można zobaczyć dzieła sztuki, ale także przedmioty codziennego użytku, łodzie oraz domy z Afryki, obu Ameryk i Oceanii. Organizowanie tej wystawy na nowo wzbudziło dyskusje na temat traktowania zrabowanych skarbów z okresu kolonializmu. Przykładem tego jest zwrot przez Niemcy dzieł sztuki z okresu Królestwa Beninu do Nigerii. W dwóch salach można zobaczyć 40 rzeźb, które pozostawiono jako wypożyczenia, a tuż obok prezentowana jest sztuka współczesnej Nigerii.

Muzeum Sztuki Azjatyckiej (Museum für Asiatische Kunst)

W Muzeum Sztuki Azjatyckiej znajdziemy wiele eksponatów z krajów Dalekiej Azji, przede wszystkim z Chin i Japonii, wraz z niewielką kolekcją ceramiki z Korei. Są tu także liczne malowidła ścienne, obrazy, rzeźby z buddyjskich ośrodków kultu w centralnej i wschodniej Azji, indyjskie wizerunki bogów oraz bogactwo świata islamskiego.

Godziny otwarcia: śr-pn. 10.30-18.30
Bilety kombi: 5 wystaw za 14€ (7€) bilet jednodniowy lub dwudniowy za 18€ (9€)

Forum Humboldtów (Humboldt Forum)

Tematyka: historia Berlina, etnologia, sztuka azjatycka, Hohenzollernowie, punkt widokowy
Adres: Schloßplatz, 10178 Berlin
Telefon: +49 30 99 211 89 89 (pn.-sb. 12.00-18.00)
Www: www.humboldtforum.org
Godziny otwarcia: śr.-pn. 10.30-18.30 wtorki zamknięte, pasaż i Dziedziniec Schlütera dostępne przez całą dobę
Bilety wstępu: wystawa BERLIN GLOBAL 9€, do 18 lat bezpłatnie; wystawy czasowe mają różne ceny, bilet kombi jednodniowy 14€(7€), dwudniowy 18€(9€) obejmuje wystawy i muzea: BERLIN GLOBAL, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, Muzeum Etnograficzne, płatne wystawy czasowe, wystawa specjalna Beziehungsweise Familie oraz Knoblauch Haus w Nikolaiviertel (5 minut od pałacu)
Audio-przewodniki:: tak, na różnych wystawach, również w języku polskim

Informacje praktyczne

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? Muzeum Etnologiczne, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, wystawa Berlin Global po półtorej godziny każde. Piwnice Zamkowe, Humboldt Labor, taras widokowy po pół godziny każde. Prezentacja video Panorama ok. 20 minut.
Zakup biletów: tam, gdzie potrzebny jest bilet (również bezpłatny), zalecana jest rezerwacja online. Bilety można nabywać w kasach w foyer na parterze.
Garderoba i bagaż: Plecaki i torby większe niż format A4 należy zostawić w szafce. Uwaga szafki są raczej małe, wielki podróżny plecak czy walizka na pewno się nie zmieszczą. Garderoby oznaczone są literami A, B, C, D i są bezpłatne.
Toalety: toalety są bezpłatne, zlokalizowane w różnych miejscach Forum Humboldtów.
Informacja Turystyczna: informacja turystyczna znajduje się przy portalu nr 5, tam otrzymasz materiały odnośnie zwiedzania Berlina. Ogólny punkt informacyjny Forum (wystawy, imprezy, bilety) jest w foyer.
Gastronomia, sklepy: w gmachu znajdują się dwie restauracje (w tym Baret na tarasie widokowym), dwa bary na parterze oraz kawiarnia na pierwszym piętrze na korytarzu. W sklepach można nabyć różnorodne pamiątki z motywem Forum Humboldtów, poszczególnymi wystawami i muzeami, pocztówki, odzież, małe dzieła sztuki a także folklorystyczne wyroby z egzotycznych krajów
Fotografowanie: jeśli nie jest wskazane inaczej, w muzeach, na wystawach i na terenie forum można fotografować bez lampy błyskowej i statywu. Tylko na użytek prywatny, bez praw do publikacji zdjęć. Nie ma opłat za pozwolenie na fotografowanie.
Wstęp ulgowy i bezpłatny:  płatna jest wystawa Berlin Global, Muzeum Etnograficzne, Muzeum Sztuki Azjatyckiej, wybrane wystawy czasowe i specjalne (do 18 lat bezpłatnie, to oznacza dla osób, które nie obchodziły jeszcze swoich 19 urodzin). Wystawy czasowe są przeważnie odpłatne, informacje o cenach można znaleźć na oficjalnej stronie.
Święta kościelne i państwowe: godziny otwarcia w święta wielkanocne, Boże Narodzenie, Nowy Rok i inne podane są na oficjalnej stronie muzeum, po niemiecku, po angielsku.
Wystawy czasowe: wystawy czasowe w Forum Humboldtów organizowane są stale, regularnie i trwają od kilku do kilkunastu miesięcy. Wstęp na odrębne, duże wystawy jest przeważnie odpłatny. Z informacjami i kalendarzem wystaw, oprowadzań i innych imprez można się zapoznać na tej stronie.
Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? Wiele z miejsc w Humboldt Forum jest bezpłatne. (1) Może opłacać się zakup berlińskiej karty rabatowej WelcomeCard, która obniży cenę za wstęp do BERLIN GLOBAL do 5€. (2)  Kolejny sposób to zakup 3-dniowej karty muzealnej, Museum Pass Berlin, wówczas wstęp do muzeów jest bez opłat. Od czasu do czasu wstęp bezpłatny jest ogłaszany przy okazji ważnych wydarzeń w Forum.

Dojazd:

S-Bahn: S3, S5, S7, S9 (Hackescher Markt)
U-Bahn: U5 (Museumsinsel)
Tramwaj: M4, M5, M6, M8, M10 (Spandauer Str./Marienkirche)
Autobus: 100, 300 (U Museumsinsel), 147 (Berliner Schloss)

Zobacz położenie Forum Humboldtów na mapie Google

Punkty widokowe w Berlinie

Kto odwiedza Berlin po raz pierwszy i chce spojrzeć na miasto z góry, swoje kroki kieruje najczęściej w stronę wieży telewizyjnej lub gmachu Reichstagu. Nic dziwnego. Oba obiekty należą do berlińskich klasyków i są wymienione w każdym, nawet najmniejszym przewodniku. Warto jednak wiedzieć, że jeśli chodzi o punkty widokowe w Berlinie, stolica Niemiec ma ich znacznie więcej do zaoferowania. Będąc na miejscu można wybrać spośród kilkunastu punktów na różnych wysokościach i dosłownie poszerzyć swoje horyzonty. Nie da się lepiej krótkim czasie poznać miasta. W tym odcinku prezentuję 8 najpopularniejszych punktów widokowych w śródmieściu.

1. Wieża Telewizyjna

Wieża telewizyjna (TV Turm, od 25,5 €) góruje nad miastem już ponad 50 lat. Jest rozpoznawalna na całym świecie, a przy tym najwyższa w Niemczech (368 m). Z tarasu widokowego, usytuowanego na wysokości 203 metrów, w pogodne dni rozciąga się widok aż po granice miasta, czyli ok. 30-40 kilometrów w każdym kierunku. Dobrze rozpoznawalne są główne ulice, Szprewa, zabytki w najbliższej okolicy oraz wysoka zabudowa Placu Poczdamskiego. Rozległy park Tiergarten i byłe lotnisko Tempelhof odznaczają się zielenią na tle budynków, a na horyzoncie zarysowują się grzbiety dwóch berlińskich wzniesień Berlina, Müggelberg po wschodniej stronie i Teufelsberg po zachodniej (oba po 115 m). Czego nie widać, to… wieży telewizyjnej. Ale wystarczy odwiedzić jakikolwiek inny punkt widokowy w mieście, by jej smukła sylwetka wyznaczała nam orientacyjnie centrum Berlina.
Wieża Telewizyjna (TV Turm), Panorama­straße 1a, 10178 Berlin.

Wjeżdżać na wieżę czy nie wjeżdżać? Ile kosztuja bilety i czy długo trzeba czekać na wejście?

2. Kopuła Reichstagu

Taras widokowy i kopuła na dachu budynku Reichstagu. Wszyscy chcą tam wjechać. Bo jest bezpłatna, bo panorama miasta, bo ciekawa architektura, bo jest to jeden z niewielu budynków rządowych na świecie, gdzie można wejść sobie ot tak… Wszystko prawda. Wejścia „ot tak z ulicy” zostały co prawda już ograniczone, ale budynek nadal pozostaje w swojej formie otwarty dla zwiedzających. Co jest dość niezwykłe i zdecydowanie wyróżnia go na tle innych parlamentarnych gmachów w Europie. Można nawet założyć, że sporo zagranicznych turystów pierwej widzi na żywo niemiecką salę plenarną, aniżeli tą we własnym kraju. Na górze dostępne są bezpłatne audio-przewodniki (również w języku polskim). Wchodząc po rampie, otrzymuje się na bieżąco informacje co widać właśnie w oddali. W drodze powrotnej przedstawiona jest pokrótce historia parlamentu i budynku. By móc wejść do gmachu Reichstagu należy wcześniej uzyskać rezerwację, a najlepiej zrobić to przez stronę internetową.
Reichstag/Bundestag, Platz der Republik 1, 11011 Berlin

Chcesz zarezerwować sobie wjazd na kopułę? Tutaj wyjaśniam krok po kroku jak to uczynić bez błędów.

3. Katedra Berlińska

Kolejnym popularnym punktem jest kopuła Katedry Berlińskiej (Berliner Dom, 9€), na którą można się dostać po wykupieniu biletu do całego gmachu. Zwiedzamy wówczas nie tylko kościół główny, ale również kryptę Hohenzollernów (zamknięta do 2023 roku), lożę dla urzędników dworskich, cesarską klatkę schodową i muzeum katedralne.

Widok z wysokości około 50 m jest godny polecenia tym, którzy chcą z bliska przyjrzeć się odbudowanemu pałacowi miejskiemu, rzucić okiem na wieżę telewizyjną, Czerwony Ratusz (najlepsze, dostępne publicznie miejsce by sfotografować ten gmach) i Dzielnicę Św. Mikołaja. Z drugiej strony widoczne będą pobliskie muzea (Wyspa Muzeów), Aleja pod Lipami, w oddali Plac Poczdamski i nowo powstałe wieżowce w zachodniej części miasta. Uwagę zwraca również lśniąca kopuła Nowej Synagogi i piękna, barokowa wieża Kościoła Zofii. Kopuła Katedry Berlińskiej oferuje pełną panoramę miasta (360°), bez szyb i kratek. By się na nią dostać, trzeba pokonać 270 schodów. Po drodze, obchodząc kopułę wewnątrz, znajduje się przeszklony balkon, z którego można spojrzeć na ołtarz i na zachwycające mozaiki zdobiące wnętrze kopuły.
Katedra Berlińska (Berliner Dom), Am Lustgarten, 10178 Berlin

Uważaj przy wejściu, bo jeśli zechcesz zawrócić w połowie drogi, możesz zastać zatrzaśnięte drzwi. Więcej przydatnych wskazówek na tej stronie.

4. Panorama Point

Jeśli wieża jest za droga, a na rezerwację kopuły Reichstagu za późno, dobrym rozwiązaniem będzie punkt panoramiczny przy Placu Poczdamskim (Panorama Point, 9€). Jest to zresztą mój ulubiony taras widokowy z tych bardziej znanych w śródmieściu. Dla odwiedzających dostępne są dwa ostatnie piętra wieżowca Kollhoffa, na wysokości około  90-95 metrów. Atutem obiektu jest jego centralne położenie, a także otwarty taras bez szyb. Można stąd prześledzić przebieg dawnej granicy i spojrzeć na sąsiednie nowoczesne kompleksy architektoniczne (m. in. Sony Center). Do tego wystawa z historycznymi ujęciami placu, historie z okresu podziału i zadziwiająca przemiana w latach 90. ubiegłego wieku. Super kawiarnia!
Panorama Point, Potsdamer Platz 1, 10785 Berlin, www.panoramapunkt.de

5. Kolumna Zwycięstwa (Siegessäule)

By dostać się na ten punkt widokowy, trzeba pokonać 285 schodów. Kolumna Zwycięstwa (Siegessäule, 4€), została wzniesiona dla uczczenia pruskich zwycięstw i powstania Cesarstwa Niemieckiego w 1873 roku. Na obecne miejsce przeniesiono ją w 1939 roku, przy okazji podwyższając o kilka metrów. Wcześniej stała bowiem na placu przed gmachem Reichstagu. Po wejściu na górę, na wysokości 50 metrów, osiąga się niewielki balkonik z pozłacanymi balustradami. To jedyne miejsce, skąd można spojrzeć wprost na Bramę Brandenburską (choć z pewnej odległości). Widać też dobrze kopułę Reichstagu, zabudowę Placu Poczdamskiego i zachodniej części miasta. Bliżej położone, niższe gmachy zasłaniają jednak drzewa w parku.
Kolumna Zwycięstwa (Siegessäule), Straße des 17. Juni / Großer Stern, 10557 Berlin

W 2023 roku Kolumna Zwycięstwa obchodzi 150 lat, to dobra okazja, by ująć ją w planie zwiedzania Berlina. 

6. Weltballon

Punkty wysokościowe już dostarczają odwiedzającym mocnych przeżyć, ale prawdziwy zastrzyk adrenaliny może dać w Berlinie lot balonem. Żeby było jasne, jest to lot w górę i w dół, nie swobodnie ponad miastem i trochę kosztuje. Weltballon (29€) usytuowany jest w pobliżu Checkpoint Charlie, ale widać go z wielu punktów w mieście. I, co zrozumiałe, wzbudza ciekawość.

Jego powłoka to jedna z najlepszych powierzchni reklamowych w Berlinie. Przez lata ponad pobliskie gmachy wznosiła się charakterystyczna kolorowa piłka z logo stacji telewizyjnej SAT1, ale teraz barwy są bardziej stonowane i reprezentują niemiecki dziennik Die Welt. Stąd nazwa Weltballon.

Chętni mocnych wrażeń wchodzą do okrągłej gondoli przymocowanej pod balonem i wnoszą się na wysokość 150 metrów. Z góry dobrze widać śródmieście, a przy dobrej pogodzie rozpoznawalne są punkty na horyzoncie nawet w znacznej odległości. Całość lotu trwa 15 minut. Stalowa lina, która przytrzymuje balon ma średnicę 22 milimetrów.

Atrakcja jest dostępna codziennie przez cały rok, ale uzależniona od warunków pogodowych.

Zimmerstraße 95-100, 10117 Berlin, www.air-service-berlin.de

7. Hotel Park Inn przy Placu Aleksandra

Pora na mniej znane punkty widokowe w Berlinie, choć wciąż trzymamy się śródmieścia. Niemal po sąsiedzku z wieżą telewizyjną dostępny jest taras na dachu hotelu Park Inn (6€) przy Placu Aleksandra. Sprawdzi się dla tych, którzy nie chcą wydawać zbyt dużo pieniędzy na widoki. Z tej platformy wieża telewizyjna jest niemal na wyciągnięcie ręki. Taras jest na wolnym powietrzu, na wysokości około 120 metrów, ograniczony barierką i siatką z wielkimi oczkami. W porównaniu do przydymionych szyb wieży telewizyjnej, fotografowie znajdą tu lepsze warunki dla uwiecznienia panoramy Berlina, choć tylko w zachodnim i północnym kierunku. Polecany na zachody słońca. Bilety kupuje się na dole w lobby, wjazd windą, ale ostatnie dwa piętra po schodach.
Hotel Park Inn, Alexanderplatz 1 , 10178 Berlin, www.parkinn-berlin.de

8. Francuska Katedra

Mniej znanym, nawet dla samych Niemców, punktem widokowym jest również kopuła Francuskiej Katedry (Französischer Dom, 6,5€). Budynek, wzniesiony jako świecka budowla przy kościele gminy francuskiej w XVIII wieku, kryje w sobie muzeum poświęcone hugenotom (Hugenettenmuseum). Wejście na kopułę dostępne jest niezależnie od muzeum. Z wysokości 40 metrów można spojrzeć przede wszystkim na Gendarmenmarkt i jego historyczną zabudowę, Katedrę Niemiecką oraz Dom Koncertowy. Jak na dłoni wznoszą się nieopodal enerdowskie wieżowce przy Leipziger Straße, a dalej śródmieście z Katedrą Św. Jadwigi, Katedrą Berlińską, wieżą telewizyjną i ratuszem. Nieco inna perspektywa powinna zachęcić tych, którzy odwiedzili już inne punkty widokowe w pobliżu.
Katedra Francuska (Französisches Dom), Gendarmenmarkt 5, 10117 Berlin

Czy jest to prawdziwa katedra i czy warto brać ten punkt widokowy pod uwagę?