Pałac Charlottenburg. W królewskim stylu

Pałac Charlottenburg to wiernie odbudowana dawna rezydencja Hohenzollernów, wzniesiona pod koniec XVII wieku, ale zniszczona w czasie wojny. Wybierasz się do Berlina pierwszy raz? Koniecznie zobacz pałac z zewnątrz i zaplanuj spacer po ogrodach. Nie zajmie Ci to więcej niż godzinę. Jeśli chcesz zwiedzić wnętrza, ułatwi Ci to multimedialny przewodnik w języku polskim w cenie biletu. Dowiesz się z niego sporo o stylu życia i upodobaniach członków rodziny królewskiej.

Spośród dawnych rezydencji Hohenzollernów Charlottenburg jest największym muzealnym pałacem w Berlinie. Być może w śródmieściu rzucił Ci się już w oczy nowo odbudowany zamek miejski (Berliner Schloss). Wiedz jednak, że to tylko rekonstrukcja jego zewnętrznych fasad. Pomieszczenia w środku mają współczesny układ, dopasowany pod muzea, liczne wystawy i sale użytkowe. Nie ma tam komnat o historycznym wyglądzie, dlatego po „pruski blask i splendor” turyści nadal udają się do Charlottenburga lub Poczdamu.

Pałac Charlottenburg podlega Fundacji Pruskie Pałace i Ogrody Berlin-Brandenburgia. Będę używać tu skrótu SPSG od niemieckiej nazwy Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg. Do  zwiedzania jest kilka obiektów, które tworzą kompleks pałacowo-parkowy. Są to Stary Pałac, Nowe Skrzydło, Nowy Pawilon (nazywany dawniej Pawilonem Schinkla), Belweder (obecnie zamknięty do odwołania) i Mauzoleum.

Od książecej rezydencji do królewskiego pałacu

Historia pałacu zaczyna się od skromnej, dwukondygnacyjnej budowli, wzniesionej dla żony księcia elektora Fryderyka III, Zofii Charlotty (1668-1705). Latem chętnie korzystała ona ze swojej prywatnej rezydencji, gromadząc wokół siebie literatów, muzyków, filozofów i ludzi nauki. Zaprojektowany przez Johanna Arnolda Nehringa pałacyk nosił nazwę Lietzenburg od pobliskiej wsi Lietzen. Jeszcze przed  ukończeniem rezydencji, księciu Fryderykowi udało się podnieść swój status. W styczniu 1701 roku koronował siebie i żonę na króla i królową w Prusach. To wydarzenie przyczyniło się do dalszej rozbudowy pałacu.

Po niespodziewanej śmierci królowej w 1705 roku, rezydencję przemianowano na Charlottenburg, a okolicznym zabudowaniom nadano prawa miejskie. Z tego prywatnego i położonego raczej na uboczu pałacu król uczynił oficjalną rezydencję, nadając wnętrzom i fasadom odpowiedni splendor. Wówczas to powstały między innymi Gabinet Porcelany, kaplica oraz rozpoczęto montaż słynnej Komnaty Bursztynowej (tak, o tej zaginionej mowa). Dziedziniec obejmowały dwa skrzydła i reprezentacyjne ogrodzenie, a dotychczasowy płaski dach ozdobiła wieża z kopułą.

Wykorzystywany tylko okazjonalnie

Dla kolejnego władcy, Fryderyka Wilhelma I, pałace i kosztowności znaczyły niewiele. Król nie miał ochoty wydawać pieniędzy na puste rezydencje lub ich rozbudowę. Panele i wyposażenie Komnaty Bursztynowej zostały spakowane w skrzynie i wysłane jako prezent do cara Rosji, Piotra Wielkiego. Z reprezentacyjnych pomieszczeń korzystano tylko okazjonalnie podczas rodzinnych uroczystości.

Pałacem Charlottenburg na nowo zainteresował się syn „króla-żołnierza”, Fryderyk II, który w 1740 roku wstąpił na tron. Choć nigdy nie poznał swojej babki, była mu bliska duchowo poprzez te same zainteresowania i upodobania do spotkań z ludźmi sztuki, nauki i literatury. Zarządził zatem rozbudowę pałacu o tak zwane Nowe Skrzydło, które stanowiło pendant do wzniesionej wcześniej oranżerii. Jednak po ukończeniu Sanssouci w Poczdamie, władca wolał spędzać więcej czasu tam, a Charlottenburg znów stał się miejscem okazjonalnych, rodzinnych spotkań.

Nowe budowle w okolicy

Przez kolejne dziesięciolecia wnętrza pałacu Charlottenburg ulegały przebudowie i zmieniały wystrój w zależności od gustu i potrzeb aktualnych lokatorów. Fryderyk Wilhelm II polecił wznieść teatr oraz wolno stojący belweder.

Dla zmarłej w 1810 roku królowej Luizy (1776-1810) zbudowano mauzoleum, w którym pochowany został również jej mąż, Fryderyk Wilhelm III (1770-1840) oraz pierwszy cesarz Niemiec Wilhelm I (1797-1888) i jego żona Augusta.

Zwracający uwagę klasycystyczny pawilon w stylu śródziemnomorskich willi to dzieło Karola Fryderyka Schinkla. W zamierzeniu miało to być mieszkanie dla Fryderyka Wilhelma III i jego drugiej żony, księżnej legnickiej, Augusty von Harrach. Para jednak nigdy nie zamieszkała tam razem.

Pałac obecnie

Po zakończeniu panowania Hohenzollernów pałac ostatecznie przeszedł w 1926 roku na własność państwa. 10 lat później został otwarty jako pałacowe muzeum. W czasie drugiej wojny światowej większą część wyposażenia zdołano zabezpieczyć. Niestety pomiędzy 1943 a 1945 rokiem liczne pożary spowodowane przez bomby zniszczyły budynek niemal do fundamentów. Do odbudowy przystąpiono w 1949 roku, starając się wiernie odtworzyć wnętrza na podstawie archiwalnych zdjęć.

Obecnie, kompleks pałacowo-parkowy Charlottenburg, należy do najchętniej odwiedzanych zabytków w Berlinie. Dawna oranżeria jest miejscem regularnych koncertów, a w dworskim teatrze znajduje się muzeum poświęcone twórczości berlińskiej artystki Käthe Kollwitz.

Ciekawostka

„Pretensje” Hohenzollernów do brytyjskiego tronu. W 1701 roku został ustanowiony „Act of Settlement” (Ustawa o Następstwie Tronu), który przeniósł prawa sukcesji tronu angielskiego na dynastię hanowerską. Stanowią ją potomkowie księżniczki Palatynu  – Zofii Doroty Wittelsbach (1630-1714), matki Zofii Charlotty (Sophie Charlotte), której pałac Charlottenburg i cała dzielnica zawdzięcza swoją nazwę. Dzięki poślubieniu przez Fryderyka I hanowerskiej księżniczki w 1684 roku, Hohenzollernowie zyskali prawa do brytyjskiego tronu, które obowiązują do dzisiaj. Jakkolwiek obecna „głowa rodziny”, Jerzy Fryderyk (ur. 1976) w kolejce potencjalnych kandydatów mieści się gdzieś pod koniec drugiej setki.

Pałac Charlottenburg (Schloss Charlottenburg)

Tematyka: pałace, barok, ogrody, Hohenzollernowie
Adres: Spandauer Damm 10-22, 14059 Berlin
Telefon: +49 331 9694200
Www: www.spsg.de

GODZINY OTWARCIA 2024

Stary Pałac: wt.-nd., 10.00-17.30 (IV-X), 10.00-16.30 (XI-III)
Nowe Skrzydło: wt.-nd., 10.00-17.30 (IV-X), 10.00-16.30 (XI-III)
Nowy Pawilon: wt.-nd., 13.00-17.00 (IV-X), 13.00-15.30 (XI-III)
Belweder: aktualnie zamknięty do odwołania (luty 2024)
Mauzoleum: wt.-nd., 10.00-17.30 (IV-X)

BILETU WSTĘPU 2024

Stary Pałac: 12€ (8€)
Nowe Skrzydło: 12€ (8€)
Nowy Pawilon: 4€ (3€)
Belweder: nd.
Mauzoleum: 3€ (2€)

Informacje praktyczne

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? By zobaczyć wszystkie obiekty wewnątrz należy przeznaczyć przynajmniej kilka godzin. Stary Pałac: 1,5h, Nowe Skrzydło: 1h, Nowy Pawilon: 30 min, Belweder: 45 min, Mauzoleum: 20 min, spacer po ogrodach: do 1h.
Garderoba i bagaż: przy kasach w pałacu znajduje się bezpłatna garderoba i szafki, gdzie należy zostawić torby i plecaki.
Toalety: bezpłatne toalety są w głównym budynku pałacu oraz w Nowym Skrzydle. Na zewnątrz, w tak zwanej „Małej Oranżerii” toalety są odpłatne.
Gastronomia, sklepy: przy kasach znajduje się sklep z pamiątkami i literaturą. Restauracja znajduje się w budynku „Małej Oranżerii”.
Fotografowanie: w pałacu można fotografować bez lampy błyskowej i statywu. Tylko na użytek prywatny, bez praw do publikacji zdjęć. Opłata za fotografowanie wynosi 3€ (ważna cały dzień, również w innych obiektach SPSG).
Wstęp ulgowy i bezpłatny: ulgowy wstęp przysługuje uczniom i studentom za okazaniem ważnej legitymacji oraz seniorom powyżej 65 lat (za okazaniem dokumentu), dzieci poniżej ukończonego siódmego roku życia mają wstęp bezpłatny
Święta kościelne i państwowe: godziny otwarcia w święta wielkanocne, Boże Narodzenie, Nowy Rok i inne podane są na oficjalnej stronie SPSG.
Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? W ofercie jest (1) bilet jednodniowy „charlottenburg+”, który uprawnia do wejścia do pięciu obiektów na terenie parku Charlottenburg: Starego Pałacu, Nowego Skrzydła, Belwederu, Nowego Pawilonu i Mauzoleum (jeśli jakiś obiekt jest planowo zamknięty, to nie można go odwiedzić, a cena biletu nie ulega zmianie). Koszt: 19€ (14€). Jest to duża oszczędność w przypadku pojedynczo zakupywanych biletów. (2) Jeśli jesteś posiadaczem normalnego biletu do Muzeum Barberini w Poczdamie, to możesz zakupić bilet „charlottenburg+” po zniżkowej cenie. Obowiązuje to w dzień przed, w dzień właściwy lub dzień po wizycie w Muzeum Barberini. (3) Posiadacze karty Berlin WelcomeCard uzyskują dodatkowe 25% zniżki, na bilet „charlottenburg+”. (4) Dostępne są również bardzo opłacalne bilety rodzinne (2 dorosłych + do 4 dzieci do 18 roku życia) za 25€.

Uwaga: Muzeum Käthe Kollwitz w budynku dawnego teatru dworskiego jest osobnym podmiotem. Informacje o godzinach otwarcia oraz biletach wstępu podane są na oficjalnej stronie.

Dojazd

Bus: M45, 109 (Luisenplatz/Schloss Charlottenburg), 309 (Schloss Charlottenburg)
Wskazówka: autobus M45 rusza spod dworca Zoologischer Garten, na 309 można przesiąść się na stacji metra U2 Sophie-Charlotte-Platz
U-Bahn: U7 (Jungfernheide)
S-Bahn: S41, S42 (Jungfernheide)
Wskazówka: dla tych, którzy cenią sobie naturę i zwiedzanie bez pośpiechu poleca się zacząć spacer po parku Charlottenburg od strony stacji S+U Jungfernheide, ze stacji do pałacu jest około 15 minut spacerem

Zobacz położenie pałacu Charlottenburg na mapie.

Źródła:
Rudolf G. Scharmann, Schloss Charlottenburg, Stiftung Preussische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg, Potsdam 2006