Feuerzangenbowle. Co to jest?

Feuerzangenbowle to nazwa alkoholowego trunku, który na jarmarkach ma zazwyczaj osobne stoisko. Jeśli jest przygotowywany na miejscu, to centralne miejsce zajmuje wielki kocioł (Bowle). Ponad nim rozstawiona jest metalowa sztanga (FeuerZange), a na niej rozstawione są głowy cukru.

W kotle przyrządzane jest grzane czerwone wino według tradycyjnej receptury. Dodawane są skórki pomarańczy oraz cytryny, laski cynamonu i anyż. Głowy cukru polewa się obficie rumem, a następnie podpala (Feuer), by te skarmelizowane spływały do kotła, nadając alkoholowi unikatowy smak.

Feuerzangenbowle w Nikolaiviertel

Pośrodku centralnego placu w Nikolaiviertel, czyli Dzielnicy Św. Mikołaja będącego kolebką Berlina w okresie adwentu rozstawiany jest mini-Weihnachtsmarkt, w którym Feuerzangenbowle gra szczególną, podwójną rolę.

Po pierwsze można się napić owego trunku po bardzo przyjaznej cenie 5 € (2024). Dlaczego przyjazna? Otóż na innych jarmarkach tyle zazwyczaj kosztuje zwykłe grzane wino, a Feuerzangenbowle jest o 1 lub 2 euro droższe. Ale nie w Nikolaiviertel. Do tego, jeśli trafi się w odpowiedni moment, można podpatrzeć całą ceremonię popalania cukru i jego spływania do kotła. Ten z kolei może pomieścić ok. 130 litrów napoju i są dni, kiedy napełniany jest kilkukrotnie.

Po drugie, obok jest duży ekran, na którym wyświetlany jest klasyk niemieckiego kina, komedia „Feuerzangenbowle” z 1944 roku. Rozstawione są sofy oraz fotele z klimatycznymi czerwonymi kocami do okrycia się.

Dzielnica Św. Mikołaja

Spacerując od Placu Aleksandra do Bramy Brandenburskiej (lub tym bardziej w odwrotną stronę), Nikolaiviertel jest często pomijany. Dlaczego? Otóż dzielnica ta leży nieco na uboczu, a jej zewnętrzne fasady wcale nie zachęcają do dalszej eksploracji. Tymczasem trzeba wejść między tą dziwną, wielką płytę z podcieniami, by poczuć zupełnie inny klimat. Plac przed Kościołem Św. Mikołaja (dzisiaj już muzeum) z okoliczną zabudową tworzy berlińską starówkę. Niewiele tu jednak zachowało się oryginalnych budowli. Znakomita większość to rekonstrukcja i samemu należy ocenić, czy udana.

Jak dla mnie, przy tak niewielu zachowanych zabytkach ze średniowiecza, Nikolaiviertel ma swój urok. Nawet, jeśli czasem pogardliwie nazywany jest „socrealistycznym Disneylandem”. Zniszczoną i rozebraną po wojnie starówkę odbudowano na 750-lecie miasta w 1987 roku. Swoja drogą, czy wiesz, że Berlin już kilka lat temu zaczął myśleć o przygotowaniach do swoich 800. urodzin w 2037 roku?

Zachęcam zatem, żeby nie pomijać owej dzielnicy. Jeśli sie dobrze rozejrzysz w jej pobliżu (między Czerwonym Ratuszem a Forum Humboldtów), to dostrzeżesz na fasadzie napis Nikolaiviertel 1237. Może nie trafisz na bajkową atmosferę, bo śniegu nikt na zawołanie nie zagwarantuje, ale jest kilka powodów (świątecznych), dla których warto skręcić w bok.

Feuerzangenbowle. Co to za film?

Dobrze, ja też jeszcze nie obejrzałam tego filmu w całości, ale na pewno kiedyś to zrobię. Niestety film wyświetlany jest jedynie po niemiecku, bez podpisów, więc absolutnie zrozumiem brak dłuższego zainteresowania. W dodatku aktorzy w nim występujący mówią niekiedy dialektem. Tytułowy Feuerzangenbowle występuje na początku, a większość akcji dzieje się w szkole. Po dokładny opis fabuły oraz inne ciekawostki odsyłam do Wikipedii. Aaa, i jeśli nazywasz się Pfeiffer (z trzema f!), to dostaniesz trunek na stoisku gratis!

Film wyświetlany jest dwa razy dziennie od poniedziałku do piątku (17.00 i 19.30), a w weekendy trzykrotnie (14.00, 17.00 i 19.30).

Chociaż nie ma informacji na stronie, to w niedziele adwentowe (pierwszą, drugą i trzecią) przed ostatnim pokazem (chyba) występuje live trzech sympatycznych panów w strojach i z repertuarem z lat 30. i 40. ubiegłego wieku. Nazywają się Die Herren von der Tankstelle.

Co, jak i gdzie

Obok stoiska z Feuerzangenbowle są jeszcze dwa mniejsze z przekąskami. Serwowany jest również tradycyjny Glühwein, a także napoje bezalkoholowe, kawa, czekolada i soki.

Ten mini-Weihnachtmarkt otwarty jest codziennie, od poniedziałku do czwartku 12.00-21.00, a w piątki, soboty i niedziele od 12.00 do 22.00. Potrwa do 28 grudnia 2025 roku, można zatem zahaczyć o niego w kilka dni po świętach. 24 grudnia pozostanie zamknięty. W komórce na mapie wbij po prostu: Nikolaikirchplatz 10178 Berlin (żeby nie pomylić z kościołem w Spandau).

Obok znajdziesz wiele drobnych butików z pamiątkami (dominują niedźwiedzie breloczki i pluszaki). Ponadto warto odwiedzić pobliski Knoblauchhaus, gdzie pokazane jest, jak żyła zamożna rodzina w okresie Biedermeier (wstęp 3 €). W grudniu jest wiele dekoracji świątecznych nawiązujących do epoki.

A przy Propststraße 8 znajdziesz sklep z oryginalnymi ozdobami z Rudaw (Erzgebirge), słynący z drewnianych dekoracji, takich jak łuki, piramidy, dziadki do orzechów czy „figurki palaczy” (ostatnio w reportażu telewizyjnym widziałam nawet połączenie obu ostatnich). Są tu tak ciekawe historie do opowiadania, że zazwyczaj nawet latem zatrzymuję się z Gośćmi przy witrynie i staram się w ciągu kilku minut przedstawić, co najważniejsze.

Jarmark, rozłożony wokół charakterystycznych ruin Kościoła Pamięci, jest najliczniej odwiedzanym w Berlinie. Organizatorzy podają, że podczas jednego sezonu przewija się tu około miliona ludzi. Niewątpliwie ma na to wpływ dobra lokalizacja blisko handlowych ulic, znanego domu towarowego KaDeWe, dworca Zoologischer Garten, kilku stacji metra i co ważne — wielkiego parkingu dla autokarów. Stąd, w piątkowe i sobotnie wieczory może być tłoczno! Nie powinno to jednak odstręczać od wizyty, bo atmosfera jest tu całkiem sympatyczna.

Punkty za atmosferę

Asortyment towarów i gastronomii odbiega nieco od innych jarmarków, ale na korzyść. Gdy ogląda się stoiska, pomysły na drobne prezenty same przychodzą do głowy. Ciekawe są dekoracje uliczne, gdzie cała masa sztucznych, drzewek-klombów przyozdobionych jest gwiazdkami. Do tego prawdziwa choinka oraz fontanna „Weltkugelbrunnen” (Fontanna Kuli Ziemskiej) z ładnymi iluminacjami. Niedaleko niewielka szopka oraz tradycyjna drewniana piramida.

Tradycja z Rudaw

Nowością na berlińskich jarmarkach są stoiska w kształcie wielkich drewnianych łuków, w których sprzedawane są ozdoby z Rudaw (Erzgebirge). Region ten często jest nazywany „krainą świąt Bożego Narodzenia”, gdyż słynie z wyrobu charakterystycznych świątecznych dekoracji. Należą do nich piramidy, łuki na świeczki (lub światełka), dziadki do orzechów czy figurki palaczy. Na pewno je kojarzycie. Na berlińskich jarmarkach sprzedawane są oryginalne wyroby, które jakością i precyzją wykonania daleko wyprzedzają chińskie podróbki. Oczywiście taka jakość ma swoją cenę.

By wspomnienia były wyjątkowe, na tym jarmarku warto uzupełnić je o

• fotografie przy licznych świątecznych instalacjach na jarmarku i ulicy Kurfürstendamm

Terminy 2025

• 5 grudnia w godzinach 13-19 sprzedaż grzanego wina na cele charytatywne

Moim zdaniem

Gastronomia: ***/***
Atrakcje dla dzieci: **/***
Świąteczny asortyment: **/***
Program na scenie: brak sceny

Breitscheidplatz 1, 10789 Berlin Charlottenburg-Wilmersdorf
Otwarty: 24 listopada 2025 do 4 stycznia 2026
nd.-czw. 11-21, pt.-sb. 11-22; 24 grudnia 11-14, 25 i 25 grudnia oraz 1 stycznia 13-21, 31 grudnia 11-20
www.schaustellerverband-berlin.de

Dojazd

S-Bahn: S3, S5, S7, S9 (Zoologischer Garten)
U-Bahn: U2, U9 (Zoologischer Garten)
Bus: M45, M46, M49, X9, X10, X34, 100, 109, 110, 200, 204, 245, 249 (S+U Zoologischer Garten), M29 (Europa Center)

Mam wrażenie, że jest to jarmark, o który najczęściej padają zapytania. Nie da się ukryć, że świąteczna impreza na Gendarmenmarkt ma renomę, szyk i elegancję. Jest też uporządkowany, aż do bólu. I pobiera niewielką opłatę za wstęp wieczorami i w weekendy.

Malownicze kulisy

Zachwycającą oprawą jarmarku jest historyczna zabudowa placu. Dwie barokowe wieże z kopułami, a pomiędzy nimi klasycystyczny Dom Koncertowy. Wszystko ładnie podświetlone. Można się też wdrapać na kopułę Katedry Francuskiej i spojrzeć na jarmark z góry.

Szlachetni restauratorzy

Na stoiskach znajdziecie tradycyjne potrawy z grilla i patelni, grzane wino z różnymi dodatkami, Feuerzangenbowle (rodzaj ponczu) i oczywiście słodkości. Tutaj najczęściej popadam w obłęd degustacji, gdyż co roku jest coś nowego, co koniecznie muszę spróbować. Są też specjalnie ogrzewane namioty, w których królują restauracje z okolicznych hoteli (raczej takich pięciogwiazdkowych). Ceny jak w hotelowych restauracjach, mimo to gości nie brakuje.

Dużo rękodzielników

To co jeszcze wyróżnia jarmark na Gendarmenmarkt od innych to duży, ogrzewany pawilon ze stoiskami dla rękodzielników. Tłok tam zazwyczaj jest duży, ale też jest na co popatrzeć. Obrazy ze skóry, tradycyjnie drukowane wizytówki, wyroby z metalu, drewna, kamienia i słomy. Dla wielu stoiska są jednocześnie warsztatami pracy.

By wspomnienia były wyjątkowe, na tym jarmarku warto uzupełnić je o

• przyjrzenie się pracy wytwórcy szklanych ozdób i bombek na jednym ze stoisk

Moim zdaniem

Gastronomia: ***/***
Atrakcje dla dzieci: */***
Świąteczny asortyment: ***/***
Program na scenie: najbogatszy w mieście, codziennie po południu, zajrzyj na stronę organizatora
Uwagi: na jarmark nie można wnosić dużych plecaków, toreb na kółkach, butelek o pojemnościach większych niż 0,5l; przy bramkach są wyrywkowe kontrole mniejszych toreb i plecaków, nie można wchodzić z psami (za wyjątkiem psów-przewodników), nie ma przechowalni bagażów.

Gendarmenmarkt, 10117 Berlin-Mitte
Otwarty: 24 listopada – 31 grudnia 2025
nd.-czw. 12-22, pt.-sb. 12-23, 24 grudnia 11-18, 31 grudnia (jeszcze niepotwierdzony) do północy
Opłata za wstęp: 2€ (za program na scenie i na cele dobroczynne), możliwy zakup online (+0,19ec)
wstęp wolny pn.-pt. 12-15 (poza 24-26.12, 31.12), dzieci do lat 12, niepełnosprawni z legitymacją
www.weihnachtsmarkt-berlin.de

Dojazd

U-Bahn: U2, U6 (Stadtmitte)
Bus: 200 (U Stadtmitte)