rokoko - Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy

Pałac Charlottenburg. Nowe Skrzydło

Joanna Maria Czupryna — Sat, 27 May 2017 14:50:14 +0000

Pałac Charlottenburg – żarliwa, ale krótka miłość Fryderyka II

Fryderyk II (1712-1786), choć nigdy nie poznał swojej babki, królowej Zofii Charlotty (1668-1705) zawsze wyrażał się o niej z szacunkiem i respektem. Poprzez zamiłowanie do muzyki, filozofii i sztuk pięknych była mu bliską duchowo osobą. Zaraz po koronacji w 1740 roku polecił rozbudowę jej pałacu o wschodnie skrzydło, w którym planował swoją letnią rezydencję.

Jeszcze w trakcie prac wykończeniowych Fryderyk porzucił jednak Charlottenburg na rzecz pałaców w Poczdamie (miejskiego na zimę i letniej rezydencji Sanssouci). Za Berlinem nigdy nie przepadał (Charlottenburg do 1920 roku był osobnym miastem). Okazała rezydencja służyła odtąd tylko uroczystościom rodzinnym.

Podczas wojny siedmioletniej (1754-1763) została splądrowana przez wojska austriackie i rosyjskie. Rozkradziono obrazy i potłuczono rzeźby, demolując wnętrza. Część z wyposażenia znaleziono porzucone w ogrodzie, a część ocalała tylko dzięki swoim wielkim rozmiarom. Wiele obrazow i drogocennych draperii zostało jednak pociętych szablami dla rozrywki. Po zawarciu pokoju, komnaty odnowiono, a utracone obrazy zastąpiono przypadkowymi, by zakryć puste przestrzenie. Mimo, że styl rokoko był już przestarzały, Fryderyk pozostał mu wierny do końca życia.

Miłosne gniazdko

Większe zainteresowanie Nowym Skrzydłem jako rezydencją wykazał następca Fryderyka II, jego bratanek Fryderyk Wilhelm II (1744-1797). Już w 1788 roku rozpoczęła się zmiana dekoracji. W kwaterach na parterze dominowały odtąd nowe klasycystyczne akcenty, greckie, rzymskie i etruskie. Przy tych pracach, jak i urządzaniu kwater zimowych na piętrze aktywnie uczestniczyła długoletnia metresa władcy, Wilhelmina von Encke. Wystrój pokojów imitował pawilony w ogrodzie, sufity przypominały płachty namiotów. Do tego mnóstwo wzorów w drobne kwiaty z małymi ptaszkami na gałęziach, które dzisiaj może nieco odstręczać i przytłaczać. Fryderyk Wilhelm II nie miał zbyt dużo czasu, by cieszyć się nowymi komnatami. Po jego śmierci do pałacu wprowadziła się nowy król Fryderyk Wilhelm III i jego małżonka Luiza (1776-1810).

Pałac Charlottenburg i bezwstydny Napoleon

Najbardziej widoczną zmianą w dekoracjach stylu z tego okresu jest komnata sypialna królowej Luizy, którą zaprojektował Karol Fryderyk Schinkel, najwybitniejszy architekt pruski pierwszej połowy XIX w. Prawdopodobnie, nowy wystrój i renowację przeprowadzaono na życzenie królowej. Pałac Charlottenburg w 1806 roku był oblegany przez francuskie wojska, a sam Napoleon rozgościł się w starej sypialni królowej. Ten fakt jak i nieposkromiona ciekawość Francuza grzebiącego w prywatnych rzeczach i korespondencji królowej nie przysporzył mu popularności na pruskiej ziemii. Romantyczny wystrój komnaty można bez trudu dzisiaj rozpoznać i wyróżnić wśród innych pałacowych pomieszczeń.

Muzeum, wojna i Margarethe

W kolejnych latach Nowe Skrzydło było wykorzystywane sporadycznie, nie mając stałych lokatorów. Po pierwszej wojnie światowej urządzono tu pałacowe muzeum, ale pozostało ono w cieniu berlińskiego pałacu miejskiego i poczdamskich rezydencji. Nie przeprowadzano też większych renowacji, czy odtworzenia oryginalnego wyposażenia.

W czasie drugiej wojny światowej, szczególnie podczas bombardowania w listopadzie 1943 roku, Nowe Skrzydło zostało zniszczone. Ostały się tylko ściany bez dachu, wnętrza wypalił ogień. W kilku pomieszczeniach, ulokowanych bliżej centralnej części pałacu, zachowały się fragmenty wewnętrznych dekoracji ścian.

Pierwsze prace zabezpieczające udało się przeprowadzić już w 1946 roku dzięki pomocy rządu brytyjskiego (zasiadający na tronie brytyjskim i Hohenzollernowie mają wspólnych przodków) i niezłomności powojennej dyrektor Margarethe Kühn. Odbudowa potrwała do 1962 roku. Wyposażanie i przywracanie blasku pałacowym komnatom znacznie dłużej. Po ostatniej renowacji w latach 2013/2014 pałac został ponownie udostępniony odwiedzającym.

Pałac Charlottenburg. Nowe Skrzydło (Schloss Charlottenburg – Neuer Flügel)

Tematyka: Hohenzollern, architektura
Adres: Spandauer Damm 10-22, 14059 Berlin
Telefon: +49 30 320910
Www: www.spsg.de
Godziny otwarcia: wt.-nd. 10.00-16.30 (IV-X), 10.00-17.30 (XI-III)
Wstęp: 12€ (8€)
Audio-guidy: niem., ang., fr., wł., hisz. (brak po polsku)

Na co koniecznie trzeba zwrócić uwagę

Złota Galeria (Goldene Galerie) – największa i najbardziej reprezentacyjna sala w pałacu. Nigdzie indziej, w Berlinie czy Poczdamie, nie zobaczymy w takich rozmiarach przykładu fryderycjańskiego rokoko (nie szkodzi, że to tylko kopia). 42-metrowa sala ze ścianami wyłożonymi zielonym marmurem stiukowym i filigranowymi pozłacanymi ornamentami przywodzi na myśli fantazyjny ogród marzeń
Biała Sala (Weißer Saal) – właściwie sala ta, pełniąca funkcję jadalni, była wyłożona różowawym marmurem ale ten wyblakł jeszcze w XIX wieku. Pozłacane motywy – alegorie czterech pór roku – ponad drzwiami zapowiadają bogaty wystrój Złotej Galerii, do której ta sala pozostaje architektonicznie i wizualnie uporządkowana
Kolekcja obrazów Jean-Antoine Watteau – w pałacu Charlottenburg (i Nowym Pałacu w Poczdamie) znajduje się największa kolekcja tego francuskiego artysty (1684-1721), między innymi tzw. berlińska wersja „Odjazdu na Cyterę”, „Pasterze”, „Szyld sklepu Gersainta”

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? 1-2 godziny

Garderoba i bagaż: przy kasach znajduje się bezpłatna garderoba, gdzie trzeba zostawić większe torby i plecaki. Przed wejściem, niczym na lotnisku znajduje się metalowa ramka, gdzie można sprawdzić czy nasza torebka się tam mieści (nie jest duża). Zimą pracownicy uprzedzają, że w pałacu jest zimno (po renowacji obniżono temperaturę do 15 stopni) i można wejść na sale w wierzchnim odzieniu.

Toalety: obok stanowiska do odbioru audio-przewodników znajduje się bezpłatna toaleta, w praktyce nie trzeba mieć biletu, aby z niej skorzystać.

Gastronomia, sklepy: przy kasie znajduje się sklep z pamiątkami i literaturą.

Fotografowanie: w pałacu można fotografować bez lampy błyskowej i statywu. Tylko na użytek prywatny, bez praw do publikacji zdjęć. Opłata za fotografowanie wynosi 3€ (ważna cały dzień, również w innych obiektach SPSG).

Wstęp ulgowy i bezpłatny: ulgowy wstęp przysługuje uczniom i studentom za okazaniem ważnej legitymacji.

Święta kościelne i państwowe: godziny otwarcia w święta wielkanocne, Boże Narodzenie, Nowy Rok i inne podane są na oficjalnej stronie SPSG.

Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? W ofercie jest bilet jednodniowy „charlottenburg+”, który uprawnia do wejścia do pięciu obiektów na terenie parku Charlottenburg: Starego Pałacu, Nowego Skrzydła, Belwederu, Nowego Pawilonu i Mauzoleum. Koszt: 17€ (9€). Jest to duża oszczędność w przypadku pojedynczo zakupywanych biletów. Posiadacze karty Berlin WelcomeCard uzyskają dodatkowe 25% zniżki, co już w ogóle jest szaleństwem. Są również bardzo opłacalne bilety rodzinne (2 dorosłych + do 4 dzieci) za 25€.

Dojazd

Bus: M45 (Luisenplatz/Schloss Charlottenburg), 309 (Schloss Charlottenburg)
Wskazówka: autobus M45 rusza spod Dworca Zoologischer Garten, a na 309 można przesiąść się na stacji metra U2 Sophie-Charlotte-Platz.

Zobacz położenie Pałacu Charlottenburg na mapie Google

Reportaż TV.Berlin z Nowego Skrzydła Pałacu Charlottenburg i wywiad z kasztelanem pałacu, Rudolfem Scharmann

Źródła:
Elke Kimmel, Ronald Oesterreich, Charlottenburg im Wandel der Geschichte, berlin edition, Berlin 2005
Rudolf G. Scharmann, Schloss Charlottenburg Königliches Preußen in Berlin, Prestel, Berlin 2006
Rudolf G. Scharmann, Schloss Charlottenburg, Stiftung Preussische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg, Potsdam 2006

Artykuł Pałac Charlottenburg. Nowe Skrzydło pochodzi z serwisu Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy.

Pałac Schönhausen

Joanna Maria Czupryna — Tue, 21 Mar 2017 12:37:46 +0000

Zapomniana królowa

W listopadzie 2015 roku mineła 300. rocznica urodzin Elżbiety Krystyny Braunschweig-Wolfenbüttel-Bevern(1715-1797), pruskiej królowej, małżonki Fryderyka II. O żadnym innym pruskim władcy nie napisano tylu książek, nie powstało tyle anegdot, historii, nie zorganizowano tylu wystaw. Kiedy w 2012 roku wspominano 300. rocznicę urodzin króla, jego postać i dokonania rozłożono niemalże na atomy, przedstawiając je w różnorodnym kontekście. Małżeństwo Fryderyka i Elżbiety Krystyny trwało ponad 50 lat, tym bardziej dziwi więc znikome miejsce pruskiej królowej w świadomości potomnych. Jest jednak w Berlinie miejsce, gdzie można dowiedzieć się jak wyglądało życie, odsuniętej przez króla, małżonki. Zobaczyć jakimi otaczała się przedmiotami i czym zajmowała się na co dzień. Położony w Pankow pałac Schönhausen był letnią rezydencją Elżbiety w latach 1740-1797 i jest obecnie udostępniony do zwiedzania.

Pałac Schönhausen

Kiedy Fryderyk II, tuż po koronacji podarował swojej małżonce letni pałacyk, położony na północ od Berlina, nie przypuszczała ona, że nigdy nie będzie jej dane spędzić w nim chwil we dwoje. Podobnie, po wzniesieniu Sanssouci w Poczdamie, ulubionej rezydencji Fryderyka, nie została nigdy do niego zaproszona, a pałac obejrzała dwukrotnie w życiu i to potajemnie. Mimo dystansu, jakie cechowało jej małżeństwo, do końca życia wyrażała się z wdzięcznością i niegasnącą miłością o królu, w każdym geście upatrując poprawy stosunków między nimi. Ofiarowanie pałacu Schönhausen, od ponad pół wieku znajdującego się w posiadaniu Hohenzollernów, było jednym z nich. Fryderyk nie szczędził środków na przebudowę i dostosowanie go do upodobań królowej. Po wojnie siedmioletniej, kiedy pałac został splądrowany, przekazał znaczne sumy pieniędzy na rozbudowę posiadłości i gruntowny remont. Z tego okresu pochodzi obecny kształt rezydencji oraz imponująca klatka schodowa. Bogato zdobiona sala balowa na pierwszym piętrze to jedyny przykład oryginalnego wystroju rokoko w Berlinie o tych rozmiarach.

Od królowej do prezydenta

Po śmierci królowej pałac był sporadycznie wykorzystywany przez członków lub gości rodziny Hohenzollernów, stając się ostatecznie magazynem mebli i obrazów. Po I wojnie światowej przeszedł w posiadanie państwa pruskiego. W 1935 roku został dostosowany do wystaw dzieł sztuki, służył również jako miejsce składu obrazów i rzeźb, zaliczanych do tzw. „sztuki wynaturzonej”, czyli niezgodnej z duchem narodowego socjalizmu. Po wojnie, stosunkowo mało zniszczony pałac został przejęty przez radziecką administrację, która urządziła tu kasyno, a później szkołę z internatem. W 1949 roku, po powstaniu państwa enerdowskiego była tu siedziba prezydenta państwa, Wilhelma Piecka. Po jego śmierci urząd zlikwidowano zastępując go radą państwa, a Schönhausen stał się oficjalną rezydencją dla gości państwowych. Nocowali tu między innymi Fidel Castro, Indira Ghandi i Michaił Gorbaczow.

Po upadku muru berlińskiego pałac miał być tymczasową siedzibą prezydenta Niemiec na czas remontu Bellevue, ale odstąpiono od tego zamierzenia z powodu wysokich kosztów. Niedługo potem został przekazany Fundacji Pruskie Pałace i Ogrody Berlin-Brandenburgia i po gruntownym remoncie udostępniony do zwiedzania w 2009 roku. Pałacowe komnaty przypominają nie tylko o czasach Elżbiety Krystyny, zachowano również oryginalny wystrój i wyposażenie gabinetu Wilhelma Piecka. Ciekawostką jest też wystawa obrazów i dzieł sztuki pochodzących z posiadłości Słobity (Schlobitten), uratowanych od zniszczeń wojennych przez księcia Aleksandra zu Dohna. Nieprzypadkowo są one zgromadzone w Schönhausen, gdyż w XVII wieku to właśnie hrabina Zofia Teodora zu Dohna-Schlobitten nabyła okoliczne grunty, polecając wznieść niewielki dom, który później nabyli Hohenzollernowie, przeznaczając go do rozbudowy.

Pałac Schönhausen (Schloss Schönhausen)

Tematyka: Hohenzollern, architektura, NRD
Adres: Tschaikowskistraße 1, 13156 Berlin
Telefon: +49 331 9694200
Www: www.spsg.de
Godziny otwarcia: wt.-nd. 10.00-18.00 (IV-X), sb., nd. 10.00-17.00 (XI-III)
Wstęp: 6 € (5 €)
Audio-guidy: niem., ang. (brak po polsku)
Uwaga: zwiedzanie pałacu odbywa się tylko z przewodnikiem, od 10.30 co godzinę, ostatnie 17.15 (zimą 16.15), co jakiś czas organizowane są dni otwarte, kiedy pałac można zwiedzać bez przewodnika i ograniczeń czasowych.

Informacje praktyczne

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? 1-2 godziny.
Garderoba i bagaż: przy kasie znajduje się bezpłatna garderoba (wieszaki) oraz szafki na większe torby i plecaki.
Toalety: tak, nie trzeba mieć biletu, by z nich skorzystać.
Gastronomia, sklepy: przy kasie znajduje się sklep z pamiątkami i literaturą. Kawiarnia Café Sommerlus usytuowana jest w parku naprzeciwko pałacu.
Fotografowanie: w pałacu można fotografować bez lampy błyskowej i statywu. Tylko na użytek prywatny, bez praw do publikacji zdjęć. Opłata za fotografowanie wynosi 3 € (ważna cały dzień, również w innych obiektach SPSG).
Wstęp ulgowy i bezpłatny: ulgowy wstęp przysługuje uczniom i studentom za okazaniem ważnej legitymacji
Święta kościelne i państwowe: godziny otwarcia w święta wielkanocne, Boże Narodzenie, Nowy Rok i inne podane są na oficjalnej stronie SPSG (Öffnugszeiten).
Bilety kombi, karty muzealne itd. czyli jak uczynić zwiedzanie trochę tańszym? Posiadacze karty rabatowej WelcomeCard przy zakupie biletu mają 25% zniżki. Są również bilety rodzinne (2 dorosłych + do 4 dzieci) za 12 €.
Dojazd
Bus: 107, 250 (Tschaikowskistr.), 150, 250 (Ossietzkystr.)
Tramwaj: M1 (Tschaikowskistr. lub Herman-Hesse-Str./Waldstr.)

Zobacz położenie Pałacu Schönhausen na mapie Google.

Film fundacji SPSG, historia pałacu i jego obecne funkcje, bez komentarzy

Źródła:
Alfred Hagemann, Detlef Fuchs, Alexandra Schmöger, Schönhausen Rokoko und Kalter Krieg, Jaron Verlag, Berlin 2009
Helmut Trunz, Königin Elisabeth, die Welfin an der Seite Friedrichs II., Sutton Verlag, Erfurt 2011

Artykuł Pałac Schönhausen pochodzi z serwisu Berlin - przewodnik po mieście ze znajomością rzeczy.