Dzisiaj przemierzyłam dwa jarmarki położone od siebie w odległości 15 minut spacerem. Pierwszy z nich to Nostalgischer Weihnachtsmarkt Opernpalais Berlin auf dem Schlossplatz, a drugi to Weihnachtszauber na Gendarmenmarkt.

Przypominam, że w tej serii poruszamy się cały czas po ścisłym śródmieściu Berlina, ze wschodu na zachód. O pierwszych trzech jarmarkach w okolicy Placu Aleksandra można przeczytać tutaj.

Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy, którego najmocniejszym punktem była niegdyś lokalizacja i historyczne fasady jako tło, wciąż przegrywa z budową metra, odbudową pałacu miejskiego i zamieszaniem budowlanym wokół Friedrichswerderische Kirche. Oto jak wyglądało to w 2011 roku (już były częściowe przemieszczenia, ale organizatorzy starali się utrzymać dawny klimat).

Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy © Joanna Maria Czupryna, 2011

W 2014 roku cały jarmark został przesunięty na plac za odbudową pałacu miejskiego pod fasadę socjalistycznego gmachu, dawnej siedziby Rady Państwa. Liczba stoisk została znacznie ograniczona, zrezygnowano ze sceny i innych atrakcji. Tak to wyglądało w 2015 roku.

Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy © Joanna Maria Czupryna, 2015

Z nostalgicznych rzeczy pozostały chyba tylko wspomnienia wystawców o licznych odwiedzających w ubiegłych latach. Teraz jest pusto. I nie chodzi o to, że to dopiero początek jarmarków, bo w zeszłym roku w grudniowe weekendy też nie było lepiej.

Aktualizacja 2017: ostatecznie i z tą lokalizacją się pożegnano, po raz kolejny ograniczając liczbę wystawców, ale podobno już po raz ostatni. W 2016 roku sprawdził się plac wokół Katedry Świętej Jadwigi, więc i w tym roku zagości tam Nostalgiczny Jarmark. Z całą pewnością wystawcy nie mogą się już doczekać przyszłego roku, kiedy prawdopodobnie wrócą pod historyczne fasady gmachów przy Alei pod Lipami.
Aktualizacja 2018: jarmark szlag trafił. Wystawców pewnie też.

Kilka wspomnień z 2015 roku, kiedy jarmark znajdował się na Placu Zamkowym.

Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Największy namiot na jarmarku świeci pustkami © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Z inicjatywy stowarzyszenia artystów Verein ART und weise e.V postała wystawa „Ein Rentier und wir”. Autorami obrazów są upośledzeni umysłowo uczniowie berlińskich szkół © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
© Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Muzyczny duet Maxim i Andrej odpowiada za nastrojową oprawę muzyczną jarmarku © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Nostalgiczna karuzela dla dzieci, jedna z dwóch na jarmarku. Pojedynczy przejazd 2€, za trzy przejazdy 5€ © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Karuzela, młyn diabelski, 2,5€ © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Zaraz przy wejściu od strony Wieży TV i Szprewy jest żywa szopka. Cztery zwierzaki, domagające się głaskania, czekają tu codziennie na najmłodszych: owca, koza, osiołek i lama © Joanna Maria Czupryna, 2015
Nostalgiczny Jarmark Bożonarodzeniowy w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Tak prezentuje się jarmark od kanału Kupfergraben, przy okazji wyjaśniła się tajemnica, skąd startuje ta podświetlona dorożka © Joanna Maria Czupryna, 2015

Gendarmenmarkt
Zupełnie inaczej jest na jarmarku na placu Gendarmenmarkt, który jako jedyny z większych i otwartych codziennie jarmarków w Berlinie, pobiera opłatę za wstęp (1 euro w określonych godzinach, więcej informacji na tej stronie. Od 2015 roku należy dodatkowo spodziewać się kontroli toreb i plecaków przy wejściu, a z dużymi plecakami lub torbami na kółkach nie można w ogóle wejść. Nie ma też możliwości by zostawić gdzieś bagaż na przechowanie.

Kulisy placu tworzą historyczne fasady Niemieckiej i Francuskiej Katedry oraz klasycystycznego Domu Koncertowego. Pośrodku znajduje się scena, na której codziennie od 14.00 prezentują się artyści.

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Świąteczny jarmark na Gendarmenmarkt uznawany jest za najpiękniejszy w Berlinie © Joanna Maria Czupryna, 2015

Pośród zwykłych stoisk jest kilka eleganckich, ogrzewanych pawilonów, w których swoją świąteczną ofertę gastronomiczną proponują berlińskie hotele, restauracje i domy handlowe. Ceny, cóż, jak w restauracji — główne dania w granicach 12-20 euro, duży wybór win, obsługa kelnerska.

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Włoska restauracja, Enoiteca Il Calice, gdyby ktoś chciał sobie tu w Sylwestra zaserwować wykwintne, trzydaniowe menu + przystawka o północy, zapłaci 69 euro za osobę © Joanna Maria Czupryna, 2015
Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Pawilon Grevensteinsteiner Grill, gdzie serwowany jest indyk w tradycji anglo-amerykańskiej © Joanna Maria Czupryna, 2015

Gendarmenmarkt słynie nie tylko z dobrej kuchni, ale też i odpowiedniego asortymentu. Tylko tutaj znajduje się bowiem całkiem spory pawilon (ogrzewany) ze stoiskami niemieckich rękodzielników i rzemieślników. Przy niektórych stanowiskach są również zorganizowane małe warsztaty pracy. Jest zatem bogaty wybór ozdób drewnianych, tradycyjnych ozdób z Erzgebirge (Rudawy), wyrobów ze skóry, garncarstwa (sympatyczne cudeńka, warto spojrzeć), ceramiki, biżuterii z kości mamuta, czy ręczny wyrób wizytówek drukowanych na prasie. Obok drogiej biżuterii i dziwnych ozdób zrobionych ze sztućców, znajdą się też tu drobne rzeczy po przystępnych cenach, doskonałe na prezent. Proste ozdoby świąteczne czy mini figurki dostaniecie już od 1 euro.

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Świąteczny Jarmark na Gendarmenmarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015
Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Świąteczny Jarmark na Gendarmenmarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015
Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Świąteczny Jarmark na Gendarmenmarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015

Na Gendarmenmarkt dostępny jest również salon tradycyjnych ozdób Käthe Wolhfahrt, gdzie dodatkowo urządzony jest tu niewielki warsztat rzemieślnika.

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Świąteczny Jarmark na Gendarmenamarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015

Na scenie, codziennie od 14.00, prezentowany jest program artystyczny. Występują chóry, orkiestry dęte, kapele jazzowe, szkoły baletowe, Berlińscy Tenorzy i wielu, wielu innych. Program dostępny jest na stronie internetowej jarmarku (www.weihnachtsmarkt-berlin.de) lub na tablicach przy wejściu. Warto wspomnieć, że jarmark czynny jest do końca grudnia, a w Sylwestra jest tutaj wielka impreza pod gołym niebem, oczywiście z odpowiednią oprawą sceniczną (wstęp od 20.00, 6€).

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Na scenie Chór Kameralny z dzielnicy Wedding © Joanna Maria Czupryna, 2015

Pośród wystawców jest kilku producentów bombek (i to niekoniecznie z Lauscha), którzy mają całkiem przyjemne ceny za swoje wyroby. Najmniejsze figurki można dostać już za 2-3 euro. Duży wybór. Przy stoisku berlińskiego producenta codziennie od 16.00 do 19.00 pojawia się nawet szklarz z prezentacją swojej pracy.

Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Jarmark Świąteczny na Gendarmenmarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015
Jarmark Bożonarodzeniowy na Gendarmenmarkt w Berlinie :: Joanna Maria Czupryna, Przewodnik po Berlinie
Jarmark Świąteczny na Gendarmenmarkt © Joanna Maria Czupryna, 2015

Podsumowując: do tej pory z dystansem podchodziłam do opinii, że jarmark na Gendarmenmarkt to ten jeden jedyny, który trzeba koniecznie odwiedzić. Uważałam, że w Berlinie są jeszcze inne miejsca — mniej komercyjne i przede wszystkim nie tak zatłoczon. Ale po kilku latach zauważam znaczną poprawę, pojawiła się przystępna oferta, a nie tylko „do popatrzenia”, pawilon z rękodzielnikami robi wrażenie, a jak ktoś ma w kieszeni parę euro więcej na oryginalną przekąskę czy przyprawione wino, nie powinien żałować wizyty na tym jarmarku. Zwłaszcza, że na Alexanderplatz jest drożej! Co jest samo w sobie niesamowite.